KİTAP OKUYAN ÇOCUKLAR PROJESİ KOORDİNATÖRÜ ESRA AKÇAY DUFF İLE SÖYLEŞİ

 mersin-2

Mezitli Belediyesi 
Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı
Ülkemizde kütüphanelerin ”kitaphane” olarak kurgulandığını fark eden ve bu kamusal alanların yerel halk için kaliteli ve sürdürülebilir birer yaşam alanına dönüştürülmesi gerektiği düşüncesini paylaşan gönüllü annelerle 2013 yılında harekete geçen KİTAP OKUYAN ÇOCUKLAR PROJESİ bugün hayata geçirdikleri Oyun Kitaplıkları ile birçok çocuk kütüphanesine ve yerel belediyeye örnek oluyor.
Benzer hedefler ve amaçlarla geleceğe baktığımız Kitap Okuyan Çocuklar Koordinatörü Esra AKÇAY DUFF ile birçok ebeveyn için önemli bir farkındalık oluşturacağını düşündüğüm çok değerli ve bir o kadar da keyifli bir söyleşi yaptık…
mersin-36
Mezitli Belediyesi 
Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı
– Kitap Okuyan Çocuklar Projesi nasıl başladı?
Kitap Okuyan Çocuklar Projesi Türkiye’de okul öncesi eğitimde büyük bir boşluğu doldurmak ve çocuklara okuma ve kütüphaneye gitme alışkanlığını oluşturmak için sürekli varolan sistemi eleştirmek yerine elini taşın altına koyan aileler tarafından başlatıldı. Ülkemizde ailelerin çocuklarıyla para ödemeden gidip kitap okuyacakları, aktivite yapacakları, çocuk gelişimi hakkında bilgi edinebilecekleri hiç bir yer yok. Kreş ve anaokulları ücretli yerler ve velilerin çocuklarıyla vakit geçirebileceği yerler değil. Özellikle okul öncesi ve hatta sonrasında da çocukların aileleriyle birlikte etkinlik yapmaya, bir olayı ya da duyguyu paylaşmaya ihtiyaçları var. Birçok araştırma çocukluk döneminde ailelerin çocuklarıyla kaliteli zaman geçirmelerinin çocukların tüm eğitim ve günlük yaşamına olumlu etkisini zaten kanıtlamış durumda. Ülkemizde ise bu ihtiyacı karşılayacak bir kurum yok. Varolan çoğu çocuk kütüphanesi ise fiziksel şartlar ve içerik açısından acınacak halde olduğu için kullanılmıyor, zamanla da kapanıyor.
Bu ihtiyacı anlamamız ve biraraya gelmemiz ise internette varolan bir anne grubunda bir annenin İstanbul’da Kültür Bakanlığı tarafından açılmış olan ama ne içerik ne de fiziki koşullar açısından çocuklara ve ailelere hitap etmeyen bir çocuk kütüphanesini grupta paylaşması üzerine başladı. Yurt dışında ‘Oyun Merkezi’, ‘Aile Merkezi’ ya da ‘Çocuk Kütüphanesi’ adı altında ailelerin ve 6 aylıktan başlayarak tüm çocukların gidip birlikte kitap okuyabileceği, aktivite yapabileceği yerler var. Grupta öncelikle ‘neden yurtdışında varolan bu tarz yerler ülkemizde yok’ diye sorgulamaya başladık. Çoğu kişi ‘burası Türkiye, burda böyle bir yer olmaz’ dedi. Bunun bizlerin ödediği vergilerle pekala başarılabileceğine inanan Türkiye’nin her yerinden internet üzerinden örgütlenen anneler ve aileler olarak Kitap Okuyan Çocuklar Projesi [www.kitapokuyancocuklar.org]’ni kurduk ve konuyla ilgili farkındalık yaratmak için bir imza kampanyası başlattık. Bu esnada birkaçımızın yaşadığı yer olan Moda’da bir kitap çemberi kurduk. Mahalleli olarak, kaynaştık, çocuklarımıza kitap okumaya başladık. Ardından Kadıköy Belediyesi’nin kapısını çaldık ve Kadıköy’de bir çocuk kütüphanesinin kurulmasını istediğimizi söyledik. Eski Kadıköy Belediye Başkanı Selami Öztürk tam destek verdiğini söyledi ama aradan bir yılı aşkın zaman geçmesine rağmen bir kütüphane kurulamamıştı. Biz de bu esnada boş durmadık tabii ki: İzmir’de, Diyarbakır’da, İstanbul’daki organik pazarlarda kitap çemberleri başlattık. İBB 2013 yazında bir gezici kütüphanesini Göztepe Park’ında bize tahsis etti, bizim listemize göre kitap alımları yaptı. Bir ay boyunca parkta yaratıcı kitap okumaları yaptık; geridönüşüm materyallerinden enstrüman yaptık; deneyler yaptık; yoga yaptık; ünlü çocuk kitabı yazarlarımız geldi, kitap okuması, imza günü ve etkinlik yaptırdı ve bir aydan kısa süre içinde 1,400’un üzerinde çocuğa ulaştık. Ardından imza kampanyasının sesini biraz daha duyurup, 10,000’i aşkın imza toplayarak tekrar Kadıköy Belediyesi’nin kapısını çaldık, imzaları teslim ettik. 19 Mart 2014’te de Türkiye’nin ilk Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı’na kavuşmuş olduk.

 winter-2015-718

Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı
– Proje kapsamında sürdürülen Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı tam olarak neyi ifade ediyor?
Amacımız tüm Türkiye genelinde her mahallede hem çocukların düzenli olarak kitap okuması yapıp; ahşap ve doğal malzemeden yapılmış oyuncaklarla oynayabileceği, deneyerek gözlemleyerek öğrenebilecekleri; hem ailelere belediyenin uzman psikologları tarafından çocuk gelişimi üzerine seminerlerin verileceği Oyun Kitaplıkları’nın açılması. Yani Oyun Kitaplığı demek hem ailelerin hem çocukların sosyalleşip, birlikte keşfedecekleri, ücretsiz, yerel belediyeler tarafından sağlanan öğrenme merkezleri demek.

yaz-2015-152

Mezitli Belediyesi 
Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı

– Okul öncesi çocuklara kazandırılacak kütüphane alışkanlığı haricinde başka hangi neticelerin gözlemleneceği düşünülüyor?

Konuyla ilgili açtığımız Oyun Kitaplıkları’nda sürekli olarak akademik seviyede araştırmalar ve gözlemler yapıyoruz. Oyun Kitaplığı’na düzenli gelen aileler ve çocuklarla yaptığımız anket, gözlem ve araştırmanın sonucunda gördük ki düzenli olarak Oyun Kitaplığı’na gelen çocuklar ve aileleri sosyalleşiyor, ‘eskiden mahallede kimseyi tanımıyorken, birçok arkadaşımız oldu, düzenli olarak görüşüyoruz’ diyen aileler var. Şiddete meyli olan ya da başka çocuklarla oyuncaklarını paylaşmayan çocuklar paylaşmayı öğreniyor ve agresif davranışları olan çocukların sosyalleşmeyle birlikte davranışları olumlu yönde değişiyor. Oyun Kitaplıkları görevlileri okul öncesi gelişimi mezunu uzmanlar. Uzmanlarımız ailelere çocuk gelişimi ve çocuğa nasıl davranılması gerektiği konularında tavsiye verip, onlara yol gösteriyorlar. Bunun haricinde belediyelerin uzman psikologları ve gönüllü uzmanlar Oyun Kitaplığı’na gelip oyun terapisi yapıp, aileleri bilgilendiriyorlar, seminer veriyorlar. Çocuklar küçük yaşta kitaba, harfe ve okumaya maruz kaldığı için; akademik öğrenme seviyeleri bu ortama maruz kalmayan çocuklara nazaran daha yüksek oluyor. Ayrıca, aileler sadece kendi çocukları için değil, mahallelerindeki diğer çocuklar için bir faaliyet, etkinlik düzenledikleri için yerel anlamda insanların mahallelisiyle yakınlaşmasına neden oluyor.
 winter-2015-492
Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı
– Çalışmaları nasıl yürütüyorsunuz?
Tamamen gönüllü olarak yürütüyoruz. Kendi belediyesinde Oyun Kitaplığı’nın açılmasına ön ayak olacağını düşünen gönüllüler bizimle iletisim@kitapokuyancocuklar.org adresine konuyla ilgili ne yapabileceğini anlatan bir eposta atıyor. Ardından biz gönüllülerimize sunum dosyasını yolluyoruz ve onlar da belediye başkanından gerek randevu alarak gerekse halk günlerinden yararlanarak projeyi sunuyorlar. Bu süreçten sonra belediyelerin kültür müdürleri bizimle irtibata geçip, süreci başlatıyorlar. Belediyelere talebini anlatma süreci sıkıntılı olabiliyor. Bu süreci keyifli kılmak ve konuyla ilgili farkındalığı arttırmak amaçlı gönüllülerimize çocuklarla kitap çemberleri kurmalarını salık veriyoruz, parkta, pazarda, gönüllü evlerinde ya da bulabildikleri her yerde.
 winter-2015-487
Kitap Okuyan Çocuklar 
– Çocuk Kütüphaneleri’nin oluşum sürecinde mevcut kütüphanelerin yeniden şekillendirilmesi mi, yoksa yeni yapılacak kütüphanelerin bu duruma göre inşası mı söz konusu?
Her ikisi de. Biz Oyun Kitaplıkları kurmakla kalmayıp, varolan çocuk kütüphanelerine danışmanlık hizmeti de veriyoruz. Örneğin Türkiye’nin ilk çocuk kütüphanelerinden Kars Atatürk Çocuk Kütüphanesi AB’den aldığı bir fonla kütüphanenin içini yenilemiş. Lakin, kitapların diziliş ve içerik şeklinden tutun bilim köşesi gibi ilgi alanlarının oluşturulmasına kadar Doğu Anadolu Koordinatörümüz Ceylan Taran 2015’in ilk aylarında emek harcadı. Ardından duyurular yaparak gönüllü aileleri biraraya topladı ve kütüphane içinde etkinliklerin yapılabilmesi için bir gönüllü sistemi kurdu. Yerel basının deyimiyle Kars Atatürk Çocuk Kütüphanesi ‘izbelikten çocuk cennetine dönüştü’. Biz elimizden geldiğince çocuk kütüphanelerinden tutun, gönüllü evlerine, halka açık her yerde kitap çemberleri kuruyoruz, ailelerin kendi mahallesindeki tüm çocuklar ve toplum için biraraya gelmesini öneriyoruz. Bunun haricinde bizim kurduğumuz merkezleri de Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı olarak adlandırıyoruz. Çalışmalarımız bunlarda da sınırlı değil, yine 2015 yılında plot bir projeyi Milli Eğitim Bakanlığı’na sunduk. Diyarbakır Ergani’nin dört köy ilkokulu’nda tüm seviyedeki sınıflardaki çocuklara yaratıcı drama dersi verdik ve hem gönüllülerin yardımı hem yayınevlerinin desteğiyle harika kitaplardan oluşan okul kitaplıkları kurduk bu okullara.

mersin-5Mezitli Belediyesi Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı

– Çocuk Kütüphaneleri ne gibi fiziki koşulları içeriyor?

Ülkemizde çocuk kütüphanelerinin maalesef sadece adı çocuk. Kimisi bırakın çocukların büyüklerin bile zor oturacağı sandalyeler içeriyor. Bizim açtığımız ya da danışmanlığını yaptığımız Oyun Kitaplıklarının fiziki önceliklerimiz ailelerin bebek arabası ya da engelli sandalyesiyle rahatça girebilecekleri, düzayak ya da rampalı, ulaşıma herkes için kolay yerlerde olması. Oyun Kitaplıkları’nın içinde bebekli aileler için emzirme ve alt-açma ünitesi, çocuklar için kullanımı rahat tuvalet ve lavaboları var ve mobilyalar çocukların boyunda. Genelde Oyun Kitaplıkları’nı varolan parkların içine kuruyoruz. Böylece çocuklar fiziksel enerjilerini parkta kullanıp, ardından kitap okuyarak, oyun kurarak, hayal ederek rahatlamış oluyorlar. Oyun Kitaplıkları’nda sahnemiz, ahşap oyuncaklarımız, kukla köşemiz, ahşap oyuncaklarımız, bilim köşemiz, duyu havuzumuz da mevcut.
 winter-2015-489
– Türkiye kapsamında nerelerde sonuca ulaşıldı?
İlk Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplığı’nı Kadıköy Özgürlük Parkı’nın içinde açtık. İkincisi Temmuz 2015’te Mersin Mezitli’de harika bir açılışla hizmete girdi.
– Devam eden çalışmalarınız var mıdır?
Yeni yıla girmeden Şişli Feriköy’de masal gibi bir Oyun Kitaplığı açılması için alım, tadilat ve dekorasyon işleri sürüyor. Şişli Belediyesi ilkini açtıktan sonra ikincisini de bulduğumuz bir bağışçının da katkılarıyla açmakta kararlı. Beşiktaş ve Bodrum Belediyeleri onaylanan ve açılmayı bekleyen Oyun Kitaplıkları. Beşiktaş Belediyesi Mersin Mezitli Belediyesi’yle aynı ay içinde projeye onay vermesine rağmen, hala yer tahsisi bile yapamadı ve sürekli süreç uzamakta. Bu esnada Mersin Mezitli Belediyesi Mezitli’nin en güzel yerinde harika bir açılış yaparak çoktan hizmete Oyun Kitaplığı’nı soktu ve Mezitli’de yaşayan ailelerin çocukla yaşam standartlarını arttırmış oldu. Bodrum Belediyesi ise 2016 bütçesi netleştikten sonra Oyun Kitaplığı kurum aşamasına girecek. Bir diğer ilginç konu ise projeyi sunduğumuz bazı belediyeler Oyun Kitaplığı fikrini alıp Kitap Okuyan Çocuklar ifadesini kullanmak istemiyorlar. Bu durum bize garip geliyor. Çünkü bu hem fikir çalmaya ama hak vermemeye geliyor hem de Kitap Okuyan Çocuklar’ın geniş iletişim ve gönüllü ağından yararlanmayı reddetmiş oluyorlar. Çünkü yer tahsisi ne kadar yapılırsa yapılsın, önemli olan ailelerin farkındalığını arttırmak ve birlikte toplum için katma değer üretebileceklerinin zor olmadığını göstermek. Biz umut ediyoruz ki önümüzdeki yıllarda Oyun Kitaplıkları’nın sayısı o kadar çok artacak ki bir aile yeni bir semte taşındığında ilk soracağı konulardan biri ‘buranın Oyun Kitaplığı nerede?’ olacak. Bir Afrika atasözünün dediği gibi ‘bir çocuk yetiştirmek için tüm bir kasaba gerekir’. Kitap Okuyan Çocuklar Oyun Kitaplıkları’nın en büyük özelliği; ailelerin çocuk yetiştirmenin yükünü azaltacakları, toplumun her kesiminden çocuğun biraraya gelerek sosyalleşeceği ve çocuk olmanın kalitesini arttıracakları yerler olması. Bize destek vermek isteyenler bizi www.kitapokuyancocuklar.org ya da www.facebook.com/KitapOkuyanCocuklar sayfalarından takip edebilirler.

dscn3465

 

– Projeniz ile ulaşmak istediğiniz hedefiniz ve hayalleriniz nelerdir?

Hedefimiz ve hayalimiz Türkiye’nin her semtinde bir Oyun Kitaplığının açılması, çocukların okuma ve yazma kültürüyle büyümeleri ve hayatları boyunca komşuları ve mahalle arkadaşlarıyla iyi ilişki kurabilen, araştıran, öğrenmeye merak duyan, kitap okuyan çocuklar olarak yetişmeleri.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir