OKULLARDA OKUMA KÜLTÜRÜNÜ GELİŞTİRMEK İÇİN 25 YÖNTEM

Otobüslerde kitap uygulamasından, küçük ücretsiz kütüphanelere, “kitap aşkını yaymanın yaratıcı yolları…”

Okul otobüsüne kitaplar koymak gibi süper bir fikre sahip olan öğretmen hakkında yayılan hikâyenin ardında çok önemli bir mesaj saklı;

“Okulunuzda ya da çevrenizde okuma kültürünü teşvik etmek için küçük aksiyonlar büyük etkiler yaratabilir.”

Öğrenciler, okumanın değerini bilip kitap okumayı keyifle deneyimlediklerinde ve okumanın onları güçlendirdiğini fark ettiklerinde, edebiyat öğrenimi konusunda zincir etkisi yaratmış oluruz. Tam bu noktada okuma kültürünü geliştirmek için 25 favori strateji yardımcı olacaktır:

1.Kitap hatırlatıcı görseller her yere bırakılabilir

Sınıfınızın duyuru panosunda ya da koridorda, hatta duvar saatinde harika kitaplar konusunda çok zahmet gerektirmeyen ipuçları bırakmak öğrencilerin dikkatini çekecektir.

James V. Brown Library

2.Sınıf kitaplığınızı/kütüphanenizi ulaşılabilir ve kıymetli bir alan haline getirin

Kütüphanelerinizin, çocukların ulaşabileceği, kolayca güzel bir kitap bulabileceği ve hemen okumaya başlayabileceği alanlar olarak organize edildiğinden emin olun.
Verimli sınıf kütüphanesi düzeni konusunda milyonlarca görüş içinde yazılmış It’s All About the Books: How to Create Bookrooms and Classrooms that Inspire Readers isimli profesyonel kitabı tavsiye edebiliriz.

Sınıf Kütüphanesi/Classroom Library

3.Kitapların her yerde olduğundan da emin olun

Çekici bir şekilde kitapları sınıfınızın her bölümünde sergilemek, kitapların çeşitli amaçlarla kullanımının altını çizecektir. Küçük çocuklar kitapları ‘mış’ gibi oyunlarında kullanabilir; örneğin oyuncak bebekler uyku öncesi hikayelerini severler! Kuş gözlemciliğine dair cam kenarına bırakılmış bir kılavuz kitap ya da havalı bir kaya ya da deniz kabuğu koleksiyonu kitabı her yaştan çocuğun ilgisini çeker.

4.Seviye etiketlerinden kurtulun

Evet, genel uygulama kitapları seviyelerine göre ayırmak… Ancak bu yaklaşım miadını doldurmuş durumda. Okuyucuları sevdikleri kitapları okumak konusunda cesaretlendirmek için kütüphanenizdeki kitapları seviyesi yerine konusu, yazarı, türüne göre organize edebilirsiniz.

5.En iyi kitaplar konusunda günceli takip edin

Her çocuğun okuması gereken klasik kitaplar muhakkak olacaktır, ancak çocuklar ne yeni ve güncel ise ona yönelirler. Yıpranmış ve eski tarihli kitapları yenileyin. Yeni çıkan kitaplar için göze çarpan sınıf organizasyonları ile kutlama yapın.

6.Eğlence faktörünü de işin içine katın

Cazibeli özel sunuşlar çocuklar için etkili olur. Kitaplar hakkında heyecanı teşvik etmek için okuma temalı eğlenceli elementler ekleyebilirsiniz. Bu otomat makinesi çocuklardan övgü dolu yorumlar almıştır. Eski sakız topları dağıtıcısını şiir dolu otomat makinesine dönüştürerek yeniden kullanıma sokabilir ya da geri dönüşüm malzemelerinden kendi ürününüzü yapabilirsiniz.

Şiir Otomatı

7.Kitap konuşmaları yapın

Herhangi birinin bir kitap hakkında göklere çıkaran yorum yapması, o kitabı anında daha çekici kılar. Çocuklara kitap vurgulaması yapmak için sık sık kitap konuşmaları gerçekleştirin.

8.Tavsiyeleri paylaşın

Okuyucuların birbirine görünür yollar ile kitap tavsiye ettiği bir çevre yaratın. ‘Ne Okuyorum’ ilan panosu hazırlayabilir, ömür boyu okumayı modellemek için öğretmen seçimleri ve diğer okul personeli seçimleri gerçekleştirebilirsiniz (ne kadar beklenmedik kişiler olursa o kadar iyi vurgulanabilir). Akran tavsiyeleri inanılmaz rağbet görür, bu nedenle çocukların favori kitaplarının tanıtımını yaptığı süregelen yöntemlerinizin olduğundan emin olun.

9.Her yaşta sesli okuyun

Her yaştan her sınıfta olması gereken uygulama ( fakülteler, aile organizasyonları da dahil) sesli kitap okumaktır. Kendinize kitap okunmasından zevk almak için asla çok yaşlı değilsiniz. Merak uyandıran bir kitabı sesli okumak ya da sesli okunan bir kitabı dinlemek, kitabın keyfine, eğlencesine varmak için en iyi yöntemdir. İlham almak için; Wall Street Journal çocuk kitapları eleştirmeni Meghan Cox Gurdon’dan The Enchanted Hour: The Miraculous Power of Reading Aloud in the Age of Distraction kitabına göz atabilirsiniz.

10.Okumayı sosyal aktivite haline getirin

Okumak kendi başına bir zevktir, ancak çevre ile okumak onu daha da iyi yapar.
İlgi uyandıran sorular sorun.
Çocuklara stres yaratmadan kitaplar hakkında konuşma fırsatları verin. Örneğin Lunch Bunch book clubs (Öğlen yarım saat bir araya gelinerek aynı kitap üzerinde tartışılması ya da kitabın beraber okunması…) organizasyonları cesaretlendirmek gibi.

11.Tüm okulun okumasını sağlayın (Tek Okul, Tek Kitap)

Kitap paylaşımı ile yaratılan özel bir bağ vardır. İlkokulda sesli olarak aynı kitap okunabilir. E.B.White’ın Charlotte’s Web gibi klasikleri geniş bir yaş kitlesini cezbeder ve her sınıf ile müfredat olarak bağ kurabilir. Ortaokul ve liselerde ise önemli toplum söyleşilerini destekleyen ve empati gelişimi sağlayan kitaplar seçilebilir.
Kaynak olarak One School, One Book programı web sitesine bakılabilir.

Bir Kitap, Bir Okul

12.Edebiyatı sabah anonslarınıza ekleyin

İçeriği eğlenceli edebiyat temalı anonsları sabah anonslarınızın parçası yapabilirsiniz.
Beğenilen bir kitaptan bir alıntı ya da farklı değişik bilgiler paylaşabilirsiniz ya da kelime oyunları inşa ederek günün şakası, bilmecesi tarzında anonslar ile öğrencilere kelimeler ile oynamanın eğlenceli yanını gösterebilirsiniz.

13.Okul liderleri edebiyat liderleri olsun

Okul yöneticileri, öğrencilerin ilgi duyacakları alanlara yön verebilir. Okumaya karşı duyulan ilgi de bunlardan biri olmalıdır. Her zaman yanında kitap taşıyan ve öğrencileri ile kitaplar hakkında konuşan bir müdür olabilirsiniz. Odasındaki kitaplığa göz gezdirmeleri için çocukları davet eden ya da doğum günü hediyesi olarak çocuklara kitap seçen müdür olabilirsiniz. Çünkü çocukların okul hayatında örnek aldıkları yöneticiler/öğretmenler her zaman vardır.

14.Yazarlar ile çocukları buluşturun

Kitapların gerçek insanlar tarafından yaratıldığının fark edilmesi çocuklar için çok etkili bir şeydir. Bizzat yazarın okulu ziyaret etmesi pahalı olabilir. Bu nedenle, sanal ziyaretler harika bir opsiyondur. Yazar Kate Messner Skype üzerinden ücretsiz olarak sınıflara bağlanan yazarların listesini sunuyor ( an extensive list of ). Yazarlara mektup yazmak da çocuklar için çok etkili olabiliyor. Aşağıdaki linkte bu konuda yardımcı ipuçları bulabilirsiniz.
https://www.weareteachers.com/yo ur-students-should-be-writing-to-authors/

15.Kırmızı halı töreni düzenleyin

Sınıfta ya da okulda kitap ödül töreni düzenlenmesi hem kitaplar konusunda heyecan yaratır hem de okuma çevresi oluşturur. Bulunduğunuz il/ilçedeki kitap yarışmalarına katılabilirsiniz ya da kendiniz bir yarışma ve ödül töreni düzenleyebilirsiniz. Ödül töreninde işin hakkını vermelisiniz; paparazziler, kırmızı halı, gözlükler, tüylü kıyafetler vs. 🙂

16.Kazanmak için Okuma

Kitap çılgınlığı (March Book Madness) fikri sosyal medyada rağbet görebilir ama sadece bununla kalmanıza gerek yok. Bayrak yarışı gibi ekipler oluşturulup kitap yarışı yapabilir ya da Bay Lemoncello’nun Kütüphane Olimpiyatlarını sunabilirsiniz. Kim demiş okumanın da bir spor olmadığını?

“March Book Madness Bracket” cocuklarda kitap okumayı heyecanlı hale getirmek, aynı zamanda onların rekabetçi ruhunu okuma ile birleştirmek için bir öğretmen tarafından oluşturulan bir oyun. Renkli bir duvar üzerinde oluşturulan bir turnuva panosu ile işe başlanmış. Her çocuk arkadaşlarına tavsiye edeceği bir kitap seçiyor. Bu kitapların kapak fotoğrafları şemada yerini alıyor. Her çocuk verilen 30 saniye içinde kitabını sınıf arkadaşlarına tanıtıp beğendirmek zorunda ki bir sonraki seviyeye geçebilmesi için arkadaşlarından oy alabilsin. Şemada her ilerleyişte, ilerleyen çocukların kitaplarını tanıtması için verilen süre de artıyor hatta bazı çocuklar sunumlarını poster ya da video sunumlar ile yapmak isteyebilir. Oylamalar sonucunda birinci seçilen kitap tüm sınıfça okunuyor. Kesinlikle okumayı eğlenceli hale getiren çocukları da heyecanlandıracak bir yöntem.

Book Madness

17.Hodri Meydan #readingchallenge

İyi bir meydan okuma gerçek bir okuma motivasyonu sağlayabilir ve aynı zamanda okuyucuları normalde seçmeyecekleri bir kitabı deneme konusunda cesaretlendirebilir.
Aylık #readingchallenge kampanyaları düzenleyebilir ya da kendi versiyonunuzu kurgulayabilirsiniz.

18.Sosyal medya gücünden yaralanın

Çocukları okuma konusunda heyecanlandırmak ya da daha geniş bir okuma çevresine ulaşmalarını sağlamak için Instagram, Twitter ya da Snapcat kullanmanın birçok yöntemi var. #bookstagrammer gruplarına girerek başkalarına kitap tavsiyesinde bulunabilirler. Hatta Goodreads gibi sosyal medya hesaplarını takip etmek de motivasyon sağlayabilir. https://www.weareteachers.com/goodreads-in-the-classroom/
(How I Use Instagram, Twitter & Snapchat to Turn My Students Into Readers)
https://www.weareteachers.com/social-media-activities-for-ela/

19.Tema günleri ile vites yükseltin

Özel temalı okuma günleri ile okumaya ufak bir yenilik ilave edin. Bir el feneri alıp pijamalar ile battaniye altında okuyarak uzun süreli bir favori okuma aktivitesi oluşturabilirsiniz. Ayrıca açık havada okuma günleri düzenleyebilir, sınıf kütüphaneniz için kitap yığını dolu kitap temalı hazine sandığı oyunu yapabilir ya da “fractured fairy tale” günleri düzenleyebilirsiniz.
Klasik olmuş bir masal kitabının komik ve en olmadık anda bizi güldüren karakterlerini kim okumak istemez ki?

20.Sesli okumaya ev sahipliği yapın

Öğretmenin harika bir kitabı sesli okumasından daha heyecan verici ne olabilir? İtfaiyecinin gelip okuması ya da bir polisin. Ya da bekçi, servis soförü gibi tanıdık bir okul çalışanının. Bu konuda en sevdikleri kitapları kapıp gelecek ve cocuklar ile sınıfta vakit geçirecek gönüllüleri çağırabilirsiniz.

21.Kitaplara özel günleri kutlayın

Dünya Kitap Günü’nü (World Book Day) sınıfınıza getirip herkesin en sevdiği kitap karakteri gibi giyinmesine ne dersiniz? Daha fazla fikir ve kitap kutlama / tatil günlerine link üzerinden ulaşabilirsiniz
http://www.bookglow.net/month-by-month-literary-holiday-calendar/

Kütüphane Haftası, Dünya Çocuk Kitapları Haftası ya da 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı değerlendirilebilecek günler arasında yer alabilir.

22. Kitap Sahipliği [Get books in kids’ homes]

Kitap sahipliği çocuklar için kjeyifli bir uygulamadır. Kendileri satın alamasalar bile ellerinde kitap ile eve dönmelerini sağlamak için okulunuzda kitap fuarı ile birlikte hediye kitap organizasyonuna ev sahipliği yapın.

23.Her boyutta kütüphaneyi takdir edin

Little Free Library’ in çekiciğilini yenemezsiniz. Öğrencileri okula ya da diğer yerel lokasyonlara küçük kitaplıklar yapılmak üzere kitap getirmesi için işin içine dahil edin, ya da çocukların araştırıp bulabileceği local kitaplık/kütüphaneleri listeleyin. Halk kütüphanesine her fırsatta vurgu yapın. Yerel kütüphane görevliniz ile çocukların kütüphane kullanımındaki bariyerlerini belirlemek ve bunların üstesinden gelmesine yardımcı olmak konusunda çalışabilirsiniz.

Little Free Library

https://littlefreelibrary.org/students-receive-national-recognition-for-little-free-library-project/
Take a book, Share A Book

24.Sanal/Uzaktan sesli okuma alternatifleri oluşturun

Tabii ki kendi kendine rahat bir ortamda okumanın yerini hiçbir şey tutamaz. Ancak kendisine evde kitap okuyacak kimse olmayan çocuklar konusunda endişeleniyorsanız online alternatifler sunabilirsiniz .Amerika- Texas’ta bir ilkokul öğretmeni Dr.Belinda George, Facebook üzerinden canlı olarak her Salı öğrencilerine yatmadan önce sesli kitap okuyor.
https://www.weareteachers.com/storytime/ linkini de farklı alternatifler için inceleyebilirsiniz

https://www.youtube.com/watch?v=8-xv25R5xqE
https://www.today.com/news/elementary-school-principal-reads-bedtime-stories-her-students-her-pjs-t149684

25.Edebiyat şampiyonlarını sadece okulda değil bulunduğunuz çevrede de destekleyin

Bölge halkı tarafından geliştirilen edebiyat temalı programları duymayı hepimiz severiz. Örneğin kitap dolu berber dükkanı gibi! https://barbershopbooks.org/about-us/

Çocukların okul dışında nerelerde zaman geçirdiklerini tespit edip, ilgili yerlerde de kitap okunması için çalışmalar yapabilirsiniz.

Kaynak: https://www.weareteachers.com/build-reading-culture/

Hazırlayan: Misafir Yazar

NOT: Okuma Kültürünün geliştirilmesine yönelik iyi uygulama örneklerini kutupanne@gmail.com adresinden bizimle paylaşarak daha fazla alternatifin sunulmasına katkı sağlayabilirsiniz.

Kitapla Filizlenen Tohumlar

Çocuklarımız…

Her biri kendi yetenek ve çalışmalarıyla, büyüyüp içinde yaşadıkları ülkenin geleceğine ışık olacak taze kalpler ve beyinler…

Taze bir fidan gibi nezaketle dokunacağız onların dünyalarına; başta ebeveynleri olarak, öğretmenleri olarak, toplum olarak ve devlet olarak.

Biz onların dünyalarına eğitimle, kitapla, oyunla ve büyük bir özenle tohumlar ekeceğiz ki karşılığında bu tohumlar bilim, sanat, ticaret, ekonomi, tarih, edebiyat gibi birçok alanın fidanları olup köklü ve güçlü ağaçlara dönüşsün. Ülkenin gelecek neslini böyle sağlam temellerle inşa etmiş bir toplum olarak paha biçilmez bir yatırım yapmış olacağız.

Bu amaçla kamu kurumlarında planlanan ve hayata geçirilen bazı projeleri tanıyalım:

Türkiye’nin İlk Bebek Kütüphanesi Çalıştayı

Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ile Karabük Üniversitesi (KBÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Çocuk Gelişimi Bölümünün iş birliğiyle, bebeklerin erken yaşta kitapla tanışması ve ilerleyen yaşlarda aktif kütüphane kullanıcısı olmalarını sağlayacak önerilerin tartışıldığı Türkiye’nin ilk “Bebek Kütüphanesi Çalıştayı” düzenlendi.

Çalıştayda, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Hamdi Turşucu: Vatandaşları kütüphanelerle yetişkinlik çağından önce tanıştırmak istediklerini dile getirerek, “Bunun için sadece çocuklara değil, 0-3 yaş grubu bebeklere de dokunmamız gerekiyor. Annelerin kütüphane ve kitapla bir araya geldiği mekanları artırmak istiyoruz. Böylece gelecek nesillere çok daha fazla dokunmuş olacağız.” diye konuştu.

Karabük’te açılan “Bebek Kütüphanesi”ni Tekirdağ’ın Şarköy ilçesinde açılan bebek kütüphanesi takip etti, üçüncüsü ise müstakil olarak Tokat’ta açıldı.

“Eğitimde Birlikteyiz” Projesi

Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği’nin ortak finansmanı ve UNICEF’in teknik desteği ile “Eğitimde Birlikteyiz” Projesi (Engeli Olan Çocuklar İçin Kapsayıcı Erken Çocukluk Eğitimi) hayata geçirildi.

Okul öncesi ve ilkokul düzeyinde uygulanacak olan projenin hedefi;

  • Kapsayıcı eğitime katılan tüm çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimlerinin iyileştirilmesi,
  • Engeli olan çocukların ailelerinin ve çocukların bakımını üstlenen kişilerin kapsayıcı eğitim hakları, imkanları ve okul-aile işbirliğinin önemi hakkında farkındalıklarının artırılması,
  • Karar vericilerin, engeli olmayan çocukların ailelerine ve çocukların bakımını üstlenen kişilere, engeli olan çocukların kaliteli kapsayıcı eğitim alma haklarına ilişkin farkındalık kazandırılmasını sağlaması,
  • Öğretmenlere, tüm çocuklara kaliteli kapsayıcı eğitim sunabilecekleri şekilde bilgi ve becerilerin kazandırılması.

Proje 6 pilot ilde (İzmir, Bursa, Samsun, Konya, Antalya, Gaziantep), 90 pilot okulda 3-7 yaş aralığındaki tüm çocukları kapsamaktadır.

“Benim Oyun Sandığım” Eğitim Seti

2023 Eğitim Vizyonu ile okul öncesi eğitimi zorunlu eğitim kapsamına almaya hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı, geçiş sürecinde özellikle kırsal bölgelerdeki çocuklara ev ortamında ulaşmak için “Benim Oyun Sandığım” adlı eğlenceli bir eğitim seti ve 365 güne özel aktivite önerileri barındıran bir takvim hazırladı.

Sandığın içinde; sayı çubuğu, bloklar, kuklalar, yap-boz ve hikaye setleri gibi 25 parça eğitim materyalinin yanı sıra aileleri çocuk gelişimi konusunda bilgilendirecek, çocukları ile iletişimi ve bağını destekleyecek mesajlar, çocukların gelişimine katkı sunacak etkinlikler ve pratik bilgilerin yer aldığı bir de takvim bulunuyor. 365 günlük Erken Çocukluk Eğitimi Takvimi’nde 21 ayrı başlıkta yaklaşık 2 bin 650 içerik yer almaktadır.

Ayrıca uygulamanın izlenmesi için e-okul sisteminde de bir ekran tasarlandı. Materyalin dağıtılacağı çocuklar, e-okul sistemine kaydedilecek, bu çocukların ilkokul birinci sınıftaki gelişim düzeyleri diğer öğrencilerle karşılaştırılarak materyalin etki analizi de yapılacak.

Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, Oyun Sandığı hakkında: “Anne baba olarak çocukla oyun oynar, nitelikli vakit geçirir ve hakkını koruyup teslim ederek çocukluğuna eşlik ederseniz bir ülkenin geleceği için en önemli yatırımlardan birini yapmış olursunuz. Bu oyun sandığı bunun için.” ifadelerini belirtti.

İstanbul Havalimanı Kütüphanesi

Kültür ve Turizm Bakanlığı, İGA iş birliğiyle, Nobel ödüllü yazarların kitaplarının da aralarında bulunduğu 2 bini aşkın esere ev sahipliği yapacak olan İstanbul Havaalanı Kütüphanesi hizmete açıldı.

İstanbul Havaalanı İç Hatlar Gidiş katındaki Arındırılmış Salon’da kurulan kütüphanede, bin 350’si edebiyat, 500’ü çocuk, 150’si İngilizce, 500’ü Nobel ödüllü yazarların kitapları ve 50’si dergi olmak üzere 2 bin 550 eser bulunuyor. Alan, yolcuların vakit geçirebilecekleri kültürel bir dinlenme noktası olarak tasarlandı.

Hayata geçirilen bu proje, yolculara kitaplarını burada okuyup bırakabilme ya da buradan aldıkları  kitabı yanlarında götürüp gittiği şehirdeki herhangi bir kütüphaneye teslim edebilme imkanı sağlıyor.

Kütüphane, 06.30 ile 23.30 saatleri arasında hizmet sunmaya devam ediyor.

2. Uluslararası Çocuk Kütüphaneleri Sempozyumu

“Çocuk Kütüphanelerinde Okul Öncesi Dönem” temasıyla düzenlenen 2. Uluslararası Çocuk Kütüphaneleri Sempozyumu, 16-19 Ekim 2019 tarihinde Marmara Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ve Üsküdar Belediyesi işbirliğinde Marmara Üniversitesi ev sahipliğinde  gerçekleşti.

Sempozyumda, ‘Çocuk Kütüphaneleri’ ile kendileri için özel alanlar ve programlar hazırlanmış olan farklı sosyo-ekonomik çevreden gelen çocukların kütüphanelere erişiminin sağlanması ile çocuklar arasındaki akademik gelişim göstergelerini eşitlemek ve yapısal kırılganlıkları azaltabilmek için çok önemli bir fırsat elde edilmiş olacağı vurgulandı.

Adalet Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın İş Birliği: ‘Kaybettikleri Zamanı Okuyarak Kazanacaklar’

Adalet Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında iş birliği protokolü imzalandı.

Bu iş birliği çerçevesinde, ceza infaz kurumlarında kalan hükümlü ve tutuklulara okuma alışkanlığı kazandırmak ve onlara yeni ufuklar açmak  için daha fazla kitaba kolay ve ücretsiz erişimleri sağlanacak. Böylece kaybettikleri zamanı okuyarak kazanmaları sağlanmış olacak. İmzalan iş birliği protokolü ile, Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde il ve ilçelerde hizmet veren kütüphanelerden tutuklu ve hükümlüler istifade edebilecek.

Çocuklar ne kadar erken yaşta kitaplarla iletişim kurarsa; sosyal, duygusal, zihinsel, dilsel ve iletişim becerileri o denli sağlamlaşmış olacak. Kütüphane ile erken tanışmış olan çocukların hayal güçleri gelişecek, öğrenme süreleri hızlanacak, yazı yazma becerileri gelişecek ve duygularını rahat ifade edebilecek aynı zamanda güçlü bir hafızaya sahip olacaklar.

Bu yüzden çocukların erken yaşlarda kitapla tanışmasını sağlayan bu tür projelerin artması ve yaygınlaşması destekliyoruz.

Misafir Yazar

http://www.karabuk.gov.tr/bebek-kutuphaneleri-calistayi-basladi

http://www.cocukkutuphaneleri.org/

https://basin.ktb.gov.tr/TR-244624/bakan-ersoy-istanbul-havalimani-kutuphanesini-okurlarla-.html

https://www.meb.gov.tr/egitimde-birlikteyiz-projesi-basladi/haber/19383/tr

https://www.meb.gov.tr/benim-oyun-sandigim-yola-cikti/haber/19460/tr

Kütüphane Şarkısı

Kütüp-annenin isteği üzerine “kitaplara ve kütüphanelere dikkat çekmek, kütüphane haftasını kutlamak” amaçlı gönüllü bir ekip çalışması yaptık.

Gelir amaçlı olmadığı ve mümkünse emek veren künyesi ile paylaşıldığı sürece, her yerde söyleyebilir, dinletebilir, paylaşabilirsiniz. Özellikle okullarda tabii. Çorbada sizin de bir tuzunuz olmuş olur.

Proje fikri için Kütüp-anne ve gönüllülerine,
Sözler için Sara Şahinkanat’a,
Beste için Cenker Kardeşler’e,
Solistlik için Nisa Ayyıldız’a teşekkürlerimizle…

Kütüphane Şarkısını dinle

Kitap ve Kütüphane şarkısı sözleri

Canım bazen çok sıkılır
Ruhum ister macera…
İşte o zaman sığınırım
Güzel mi güzel bir kitaba…

Astronot olur, aya giderim…
Tohum olur fidana dönerim.
İstersem dünyayı kurtarır…
Canavarı bir lokmada yerim…
Kanatlı, kanatsız gökyüzünde uçarım.
Bazen sihir, bazen bilimle.

Canım bazen çok sıkılır
Ruhum ister macera…
İşte o zaman sığınırım
Güzel mi güzel bir kitaba… (Nakarat)

Dostum bazen bir köpektir…
Bazen sevimli bir kedi.
Evini kaybetmiş bir çocuk…
Ya da vardır bir engeli…
Kötülükleri akıl yoluyla yenerim…
Dostlarımla birlik olmayı çok severim.

Canım bazen çok sıkılır
Ruhum ister macera…
İşte o zaman sığınırım
Güzel mi güzel bir kitaba… (Nakarat)

Paylaşmaktır en güzeli.
Hem kitabı, hem kitaba sevgiyi.
Haydi gel burada buluşalım
Kütüphanedir bunun yeri.
Kütüphanedir bunun yeri.

Canım bazen çok sıkılır
Ruhum ister macera…
İşte o zaman sığınırım
Güzel mi güzel bir kitaba… (Nakarat)

Kütüphane Şarkısının notaları

Kütüphane Şarkısı Akorları

Türkiye’nin farklı köşelerinden Çocuklarımızın Kütüphane Şarkısı Performanslarını aşağıda bulunan videolardan izleyebilirsiniz. 2019 yılı içerisinde 25-31 Mart tarihleri arasında kutlanan kütüphane haftasında ya da 23 Nisan gösterilerinizde ya da okuma bayramlarında kütüphane şarkısı ile yapacağınız performansları bizimle paylaşın ki Tüm Türkiye’den katılımı bir araya getirebilelim.

Çocuk Deneyimleyerek Öğrenir


Aile ve Çocuk Danışmanı / Çocuk ve Oyun Terapisti Serap BUHARALI

Gelişim psikolojisine, gelişim veya eğitimi ile alakalı olan tüm kaynaklara baktığımızda bilimsel olarak da ispatlanmıştır ki çocuk deneyimleyerek öğrenir. Deneyimlemek, çocuklar için çok önemlidir. Çocuklar, dünya ile ilgili bağlantısını  deneyimleyerek elde ediyor ve bunu işlevselleştiriyorlar.

Yani “portakal budur” diye resmini göstermek yerine bir portakalı çocuğun eline verdiğinizde,  onu  kokladığında, onu soyduğunda, tadına baktığında  ve portakal sesini kelimesi ile eşleştirdiğinde çok daha farklı olacaktır. Bu yüzden de çocuk gelişiminde ve eğitiminde bunu destekleyici etkinlikler çokça yapılmaktadır.

Hikayeler, masallar ve bununla ilgili çocuğun dünyasında olan en önemli kaynak “kitaplardır”.

Çocuklar kitaplarla ve hikayelerle tanıştırıldığında ve onlarla ilgili etkinliklerle desteklendiğinde görüyoruz ki çocuklar reddetmiyorlar, kabulleniyorlar ve bizzat içselleştiriyorlar.

Bu proje ile özel ve konuyla bağlantılı bir ortam ve bir uzman ile karşılaşmak çocuk için büyük bir zenginlik olacaktır. Hayatı boyunca unutamayacağı bir örültü, bir şablon, bir anı oluşturacaktır ki bu çok önemli ve destekleyici bir durum. Yetişkinlerde öğrenmek yalnızca görmek veya duymak ile olabilirken dünyayı yeni tanıyan çocuk için ortam ve duyularını kullanabilmek daha kalıcı olur.

Çocukların daha çok tecrübeye, daha çok edinime, daha çok çevresi ile ilişki kurmaya ihtiyacı var. Her hikaye çocuğa bir dünya açıyor ve algısına pek çok şey katıyor. Dünyasına kattığı cümleler, figürler, kahramanlar, öğeler, verilen mesajlar çocuk için çok anlamlı bir yer ediyor. Belki de çocuklukta cebimize koyduğumuz en önemli şeyler duyduğumuz hikayeler, kıssalar, fıkralar… Bu tarz şeyler bizde öğrenmede çok etkili oldu.

Yaşadığımız şeyler nerelerde gerçekleşti ise eşlestirip örüntüleme yapıyoruz. Mesela güzel bir anıyı hatırlarken o anıyı nerede yaşadığımızdan bahsederiz. “bir bahçedeydim, güzel bir sahil kenarındaydım, şöyle bir yerdeydim” gibi…

Bu nedenle de bu proje çocukların sadece hikaye okuması noktasında katkıda bulunmakla kalmayıp an’ının kalıcı olup anlamlandırmasına, içsellestirmesine, dünyasını zenginleştirmesine de çok destek olacaktır.

Kitap, deneyim, anı, eğlence, öğrenme

Böyle bir projede yer almayı ben de candan isterim. Bu özel, etkin ve son derece verimli çalışmasından dolayı da Kütüp-Anne Ekibini, projeye destek verenleri tebrik ederim. Bu projenin yaygınlaşmasını, zenginleşmesini, bu zenginliği çocukların yaşamasını dilerim.

Bağlamda Okumak

Yazar: Çocuk Gelişimci Deniz TOPRAK

    En genel tanımıyla öğrenme, organizmada gerçekleşen kalıcı davranış değişikliğidir. Doğumla başlayan çevreyi algılama serüveni kümülatif bir şekilde ilerleyerek bireyin kendi dünyasını inşa etmesini sağlar. Bireysel olarak başlayan bu yaşam serüveni çevremize uyum sağlama süreciyle birleşerek daha büyük dünyaları inşa etmemize olanak sağlar.

   Organizmanın yaşamını sürdürmesi, büyük ölçüde çevresindeki değişmelere başarılı olarak uyum sağlama yeteneğine bağlıdır. Etkin uyum sağlama ise öğrenmeyle mümkündür. Duruma uygun tepkide bulunma, çevreye nasıl uyum sağlayacağını öğrenme, genellikle yaşamı sürdürebilmek için temel bir koşuldur (SENEMOĞLU, N., Gelişim, Öğrenme ve Öğretim Kuramdan Uygulamaya, Ankara, Yargı Yayınevi, 2013, syf.92).    İçinde bulunduğumuz uygarlığı yaratmamız, daha önceki insanlardan daha zeki veya daha yetenekli olduğumuzdan değil, daha çok şey öğrenmiş olduğumuzdandır. İnsanın öğrenme yeteneği onun yaşayış tarzının sürekli değişmesine olanak verir(CÜCELOĞLU, D., İnsan ve Davranışı, Eylül 2010, syf. 139). Daha çok şey öğrenen insan çevreye aynı oranda uyum gösterir. Yeni öğrenmeler beraberinde nicelerini getirir, insan merak ve öğrenme döngüsüne girmeye gönüllü hale gelir.

   Öğrenme sürecinde kullandığımız duyu organlarımızın sayısındaki ve kullanma yoğunluğundaki artış ile öğrenme süreci kalıcı hale dönüştürebilmektedir. Örneğin; İngilizce çalıştığımızı ve bir kelimeyi (strong=güçlü) ezberlemeye çalıştığımızı varsayalım. Kelimenin yalnızca anlamını not almamız görme algımızı; belki kelimeyi ve anlamını 3-4 defa tekrar etmemiz görme ve işitme algılarımızı; kelimeyi çalışırken yüksek sesle söylemek ve beraberinde kollarımızla güçlü işareti yapmak görme, işitme ve dokunma algılarımızı bir arada çalıştıracaktır.

   Birden fazla duyuyu kullanarak öğrenme çalışmalarının öğrenmeyi kalıcı hale getirmesine verilebilecek belki de en evrensel örneklerden birisi ‘bisiklete binmek’tir. Bisiklete binerken görme, işitme, dokunma ve koklama duyularını bir arada kullanırız. Yolu ve gidonu görür; çevredeki sesleri işitir, tehlikeli olabilecek sesleri ayırt ederiz; havayı koklar; bisikletin pedalına ve gidonuna, rüzgara hatta belki ağaçlara dokunarak bu deneyimimizi gerçekleştiririz. Ve aradan ne kadar uzun süre geçerse geçsin bir bisiklete bindiğimizde öncelikle pedal düzeltir, ardından sürüşümüzü gerçekleştiririz.

   Bu sebepledir ki, bir kitabı bağlamında okumak (kitabın içeriğine uyum sağlayacak mekanda kitabı okumak) o kitabı özümsememizi sağlar. Mekanda okuyoruz, mekanında okuyoruz projesinin bu sebeple çok kıymetli bir proje olduğunu görebiliriz. Okuma alışkanlığını kazandırmak için çok elverişli olan bu durumu, gelecek nesillerimiz için kalıcı bir öğrenmeye dönüştürmek bizim elimizde. Kütüphane maceralarının anlatıldığı bir kitabı, kütüphane ortamında okumak bir çocuğun gözünde her şeyin mümkün olduğunu görebilmesini sağlar. Hayal kurmasını destekler.

Beyza, ODTÜ Kütüphanesi, Kütüphane Faresi: Evim Güzel Evim

Özellikle son yıllarda tablet, telefon ve televizyon program ve oyunlarına olan düşkünlük göz önüne alındığında, bu projenin bir can simidi olabileceğini açıkça fark edebiliriz. Bağlam içerisinde yapılan okumalarla çocukların ve bireylerin kendilerini daha fazla konsantre olmuş, daha mutlu ve zihnen daha özgür hissedeceklerini düşünüyorum.
Konuya ilişkin oluşturmuş olduğum kitap listesine ulaşmak için tıklayınız.

Kitapla kalın…

#mekanındaokuyoruz

Meydan Okuyoruz, Mekanında Okuyoruz!

#mekanındaokuyoruz

Konu ne olursa olsun neredeyse tüm masallar bir mekân tarifi ile başlar. Esas olan konuya göre okuyucunun ya da dinleyicinin kendini o büyülü dünyada dolaşırken hayal edebilmesidir. Aslında hayal gücü sınır tanımaz. Özellikle de konu çocuklarsa… Yine de mekân her zaman olduğu gibi etkiler hisleri.

Durum böyle iken masal saatleri neden tek bir mekânla sınırlı kalsın? Neden masallar kente, köye, doğaya ve daha birçok mekâna dağılmasın?

“Meydan Okuyoruz, Mekanında Okuyoruz” Kampanyası

#mekanındaokuyoruz kampanyası ana sponsorları Parents TR Dergisi ve Düşyeri’dir.

Dinozorlarla ilgili bir masalı bir doğa tarihi müzesinde okurken/dinlerken, trenle şehir şehir gezen bir kâşifin masalını tren vagonlarından birinde ya da kaybolmuş bir palamudun masalını ormanın içerisinde okumanın/dinlemenin çocuklardaki yansımasını bir düşünün…

MTA Şehit Cuma DAĞ Tabiat Tarihi Müzesi – Dinozor (Anna Milbourne, Tübitak Yayınları)

Doktorların hikâyesini doktorlardan, bir şehir plancı annenin hikâyesini planlama stüdyosunda dinlemek eminim ki ailece kaliteli vakit geçirmenin en keyifli yolu olacaktır.

Bu kampanya ile okuma kültürüne yeni bir boyut getirerek çocukları doğrudan kitapla buluşturmak değil, kitapları deneyimlerle birleştirmek amaçlanmaktadır.

Çocukların masalları, tematik mekânlarda konunun uzmanlarınca dinlemesi, masal mekânını ve olaylarını bulundukları alanda deneyimlemesi ve yeni fikirlerini, sorularını doğrudan uzmanlarına ileterek cevaplarını araması güzel olmaz mıydı?

Kampanyanın Gerekçesi

Büyük şehirlerde ailece kaliteli vakit geçirmek için artan mekân sayısı ile ters orantılı olarak odak etkinliklerdeki azalma; diğer bir deyiş ile tiyatro, müze, bilim merkezi, kent parkları, tarihi alanlar, spor merkezleri vb. birçok çeşitli serbest zaman mekânlarındaki artışın aksine büyük şehirlerde rutin hâline gelen aktivitenin alışveriş merkezi odağında olması; diğer yandan küçük şehirlerde ise ailece şehirde vakit geçirmek için sosyokültürel olanakların az olması özellikle çocuklu ailelerin en büyük sorunları arasındadır. Oysa özellikle çocukluk döneminde ailece geçirilen kaliteli zaman gelecekte sağlıklı nesillerin oluşması ve kültürel bağların korunması için çok önemlidir.

Benzer bir şekilde, doğduğu andan itibaren çocuklarımıza yapabileceğimiz en önemli yatırımlardan biri, onları kitapla buluşturmaktır. Çünkü okumak bir alışkanlık değil, bir kültürdür. Toplumumuzda okuma kültürünün yaygınlaşması kapsamında yıllardır süre gelen uygulamaların odağını kitap oluşturmaktadır.

Oysa odağımız insan olduğunda ya da daha da önemlisi odağımızda çocuklar yer aldığında okuma kültürüne yönelik çalışmaların kitaptan deneyim ve oyun odağına dönmesi başarıyı arttıracaktır. Çünkü kitap bir amaç değil, hayatı anlamak ve anlamlandırmak için bir araçtır.

Kampanyaya Nasıl Katılırım?

Bu kampanya Kütüp-anne Platformu tarafından Parents TR ve Düşyeri ana sponsorluğunda gerçekleştirilmektedir. Kampanyanın tüm hakları Kütüp-anne Platformu’na aittir. Kampanya 01.02.2019-01.03.2019 tarihleri arasında gerçekleştirilecektir.

Kampanyaya katılım instagram üzerinden ya da kutupanne@gmail.com adresine yapılan gönderiler üzerinden değerlendirilecektir. 1 ay sürecek kampanya kapsamında öncelikle toplumu taşıma, açık alan (park, doğa, deniz vb.), kamusal alan (hastane, kütüphane vb.), aile ve yeni fikirler kategorileri arasında seçilecek 3 ayrı mekanda, mekan ile ilgili kitabın bu alanlarda okunurken çekilen fotoğraflarının @kutupanne ve #mekanındaokuyoruz etiketleri ile paylaşılması gerekmektedir. Örn: “Elma” konusunda bir kitabın elma bahçesinde okunması ya da vapurda gemilerle ilgili bir kitabın okunması

Paylaşılan fotoğraflar Kütüp-Anne Platformu tarafından değerlendirilerek uygun olması halinde tarafınıza DM (direct message) üzerinden ilgili kategorileriye ait bir logo gönderilecektir. 3 logoyu biriktiren katılımcılar büyük çekilişe katılmaya hak kazanacaktır.

Büyük çekilişe hak kazanan kişilerin isimleri www.kutupanne.com adresinde Mart ayının ilk haftası yayınlanacak olup kazanan isimler 8 Mart 2019 tarihinde Kütüp-Anne Platformu sosyal medya hesaplarından açıklanacaktır. Çekiliş ile 5 kişiye Parents TR Dergisine bir yıllık üyelik ve 5 kişiye Düşyeri Pepee kitapları seti hediye edilecektir. Büyük çekilişin yanı sıra sürpriz hediyeler, ilerleyen günlerde Kütüp-Anne Platformu instagram hesabından duyurulacaktır.

Kampanyanın etki alanını ölçebilmemiz için lütfen aşağıda bulunan formu doldurunuz. Kampanyaya ilişkin sormak istediğiniz her şeyi yorumlarda bizimle paylaşabilirsiniz.

Kütüp-Anne Paltformu Kampanyaya ilişkin değişiklik ve düzenleme yapma hakkına sahiptir.

Teşekkür ederiz.

KİTAP DOSTU ÇİZGİ FİLMLER-II

Dr. Öğretim Üyesi Fadime ŞİMŞEK İŞLİYEN

Canım Kardeşim

Image result for canım kardeşim mine ve müge

Çizgi film Müge ve Mine adlı iki kardeşin anneleri, babaları ve kedileri Mıncır’la yaşadıkları gündelik olayları konu ediniyor. Müge ilkokula gidiyor, Mine ise henüz okula gitmiyor. Müge ile Mine’nin evleri kitap anlamında oldukça zengin. Evin salonunda bir kitaplık yer alırken, TV ünitesinin alt bölmesi de yine kitaplara ayrılmış. Salonda ayrıca evin kedisi Mıncır için de bir okuma köşesi yapılarak buraya da yine küçük bir kitaplık konulmuş. Çünkü Mıncır, bir bölümde kendisinin de dile getirdiği gibi “diğer kedilerden farklıdır. O kitap okumayı çok sevmektedir.” Müge ile Mine’nin annesi Lale de okumayı seven bir karakter olarak karşımıza çıkıyor. Lale’yi birçok farklı bölümde salonda kitap okurken görüyoruz -ki bu benim çok sevdiğim ayrıntılardan biridir- . Bazı bölümlerde ise okuma eylemini evin büyük kızı Müge’nin gerçekleştirdiğini görüyoruz. Bu anlamda Canım Kardeşim sıklıkla kitap okuma vurgusu yapan ‘kitap dostu’ bir çizgi film.

Canım Kardeşim’in ‘Kitap Okumak Güzeldir’ adlı bölümü, kitaba ve kütüphaneye ilişkin hazırlanan önemli bir bölüm olarak dikkat çekiyor. Bu bölümde Müge okuduğu kitaptan, içinde hiç resim olmadığı için sıkılır ve kitabı okumakta zorlanır. Bu sırada Lale Hanım, kızlarının odasına gelir. Müge kitapla ilgili sıkıntısını annesi ile paylaşır. Bunun üzerine anneleri kitapların her zaman resimli olamayacağını üstelik bunun hiç de kötü bir şey olmadığını söyler. Kızlarını ikna etmek için konuşmasını şöyle sürdürür: “Resimleri olmayan kitaplarda okuduğunuz her satırı, her olayı, her anı hayal edebilirsiniz. Hayal dünyanız genişler. Hem kitap okuyunca birçok yeni arkadaş tanırsınız. Kitaplar sizi alır bambaşka yerlere götürür. Adeta dünyayı gezersiniz.” Lale Hanım, kızları ile kitaplar üzerine sohbet ederken babaları Galip eve gelir. O da sohbete katılır. Ve birden aklına çocuklarını kütüphaneye götürme fikri gelir. Hep birlikte kütüphaneye giderler. Galip, kütüphanede kızlarına öncelikle sessiz olmaları gerektiğini öğretir. Ödünç almak için ‘küçük motosiklet dünyayı dolaşıyor’ adlı bir kitabı seçerler. Bunun üzerine hayal kurmayı çok seven Mine yine renkli hayallere dalar. Mine’nin hayallerinde küçük motosiklet, gece olduğunda kitaptan dışarı çıkar. Tüm arkadaşlarını uyandırır. Ve kitapların içinden teker teker oyuncak trenler, ayılar, uçaklar çıkar. Hep birlikte kütüphanede istedikleri gibi dolaşırlar. Ablasının ve babasının kendisine seslendiğini duyan Mine hayallerini bir kenara bırakarak gerçek dünyaya döner. Seçtikleri kitabın öyküsünü bir an önce öğrenmek için eve dönerler. Çocuklar kütüphaneyi çok sevmişlerdir. Mine de okumayı öğrenmek için artık çok isteklidir. Babası ona, ‘okumayı öğreninceye kadar istediği kitabı okuyabileceğini’ söyler.

Bu bölümde aslında kitaplar hakkında çocuklara son derece önemli bilgiler verildiğini görüyoruz. Ayrıca kitapların çocukların hayal gücünü nasıl harekete geçirdiği, Mine’nin hayal dünyası üzerinden oldukça renkli bir şekilde yansıtılıyor. Bununla birlikte söz konusu bölümün, çocukların çok küçük yaşlardan itibaren kütüphaneler ile tanıştırılması gerektiğine işaret etmesi açısından da dikkate değer olduğunu düşünüyorum. Ve son bir not: Çizgi filmin sonunda babasının Mine’ye ‘okumayı öğrenene kadar ona istediği kitabı okuyabileceğini’ söylemesi, çocuğun okuma alışkanlığı kazanmasında, ebeveynlerin etkin bir rol oynadığını göstermesi adına oldukça önemli.  

Rafadan Tayfa

Image result for rafadan tayfa poster

Çizgi film, Akın, Kamil, Hayri ve Mert’ten oluşan ve kendilerine ‘Rafadan Tayfa’ adını veren dört çocuğun mahallelerinde yaşadıkları olayları konu ediniyor. Çizgi filmde genellikle mahalle yaşamında yer alan dostluk, dayanışma, yardımlaşma gibi temalar işleniyor. Çizgi filmin ana karakterlerinin tümü okula giden dolayısıyla da okuryazar olan çocuklardan oluşuyor.

Yerli yapımlar arasında sanırım okuma temasına en sık yer veren çizgi film Rafadan Tayfa. Çizgi film karakterleri birçok bölümde kitap, gazete ve dergi okurken görülüyor. Çizgi filmde kitabın yanı sıra gazete ve derginin de yer alıyor olması ayrıca takdire şayan. 

Rafadan Tayfa’nın iki bölümünde kütüphane temasının işlendiğini görüyoruz. ‘Yumak’ın Kulübesi’ adlı bölümde kahramanlarımız, bir yandan Hayri amcanın köpeği Yumak için bir kulübe yapmaya çalışırken bir yandan da Akın’ın gizli gizli gittiği yerin izini sürerler. Akın kendisine, “nerelerdesin” diye soran arkadaşlarına, “öyle güzel bir yerdeydim ki…” diye cevap verir. Bunun üzerine Kamil, “maça mı gittin yoksa” diye sorar. Akın, “hayır” der ve arkadaşlarına gittiği yere ilişkin birkaç ipucu verir: “Boş girersin dolu çıkarsın. Orada çok sessiz olmamız gerekir. Bazen parmak ucunda yürümeliyiz sessiz sessiz.” Bölüm sonunda abisi ve arkadaşları Akın’ın nerede olduğunu bulur. Akın kütüphaneye gitmektedir. Ve Yumak için önerdiği kulübe tasarımını da orada okuduğu kitaplardan öğrenmiştir. Bunun üzerine Hayri, Mert ve Kamil de kütüphaneye gitmeye karar verirler.

Rafadan Tayfa’nın ‘Zihin Kütüphanesi’ adlı bölümünde ise kütüphane bu kez bir metafor olarak

karşımıza çıkıyor. Mert bir dergide okuduğu yazıyı arkadaşları ile paylaşır: “Bilim adamlarına göre insan hafızası bir çeşit kütüphaneye benziyormuş. Yaşadığımız olaylar, anılar, bilgiler bir kitaplıkta gibi saklanıyormuş. Eğer kütüphanene yani zihnine hâkimsen, odaklanarak hafızanı çok daha iyi kullanabiliyorsun.” Bunun üzerine Rafadan Tayfa ekibi, ‘isim şehir hayvan’ oyununu oynarken bu bilgiyi test etmeye çalışırlar. Ve seyirci sırayla karakterlerin zihinlerine konuk olur. Mert’in zihni tıpkı okuduğu haberdeki gibi bir kütüphaneye benzemektedir. Oyun oynarken aradığı bilgiyi kütüphanenin bilgisayarına yazar, bu şekilde bilginin kayıtlı olduğu rafa ulaşır. Hayri ve Kamil’in zihinleri ise Mert’in ki kadar düzenli değildir. Çünkü onlar Mert’ten daha az kitap okumaktadırlar.  

Nane Limon

Image result for nane limon poster

Nane Limon, Nane ve Limon adındaki iki kardeşin gündelik yaşamlarında başlarından geçen olaylara ilişkin bir çizgi film. Çizgi filmin diğer karakterleri de yine adlarını sebze ve meyvelerden alıyor. Örneğin Nane’nin en yakın arkadaşı Çilek, Limon’un en yakın arkadaşı ise Biber’dir.

Nane Limon kütüphane temasını işleyen sayılı çizgi filmlerden biri olması itibariyle önem taşıyor. Çizgi filmin ‘Kütüphane’ adlı bu bölümü aynı zamanda Milli Eğitim Bakanlığı’nın hazırladığı 4. sınıf Türkçe ders kitabında da ‘izleme-dinleme’ metni olarak kullanılıyor. Bu bölümde Limon ile Biber, fen bilgisi öğretmenlerinin verdiği araştırma ödevi için Turp abinin önerisi ile kütüphaneye giderler. Turp abi orada, aradıkları konuyla ilgili fen bilgisi kitaplarının en arka rafında, eski kalın bir kitap olduğunu söyler. “O kitabın ilk sayfalarında işinize yarayacak çok önemli bir bilgi bulacaksınız” diyerek onları okulun kütüphanesine yönlendirir. İkili kütüphaneye adım atar atmaz, ‘sessiz olmaları’ konusunda öğretmenleri tarafından uyarılır. Çünkü şimdiye dek hiç kütüphaneye gitmemişlerdir. Ve orada nasıl davranılması gerektiğini bilmemektedirler. Aradıkları kitabı bir türlü bulamazlar. Bunun nedeni ise kitapların raflarda alfabetik sıraya göre dizilmiş olduğunu bilmemeleridir. Bu bilgiyi o sırada kütüphaneye gelen arkadaşları Çilek’ten öğrenirler. “Kitaplar harf sırasına göre mi dizilir?” diyerek şaşkınlıklarını ifade ederler. Uzun aramalar sonucunda Turp abinin söylediği kitabı bulurlar. Kitabın ilk sayfalarında ellerine bir not geçer. Bu notu Turp abi onlar için bırakmıştır. Kâğıtta şunlar yazmaktadır: “Emek harcanmadan asla başarıya ulaşılamaz sevgili öğrenciler. Bunu asla aklınızdan çıkarmayın. Araştırmaya devam edin.” Bunun üzerine Limon ve Biber hatalarını anlarlar. Ve araştırmaya devam ederler. Kütüphanede kendi konularına ilişkin çok sayıda kitap bulurlar ve ödevlerini hazırlarlar. Öğrendikleri yeni bilgiler sayesinde bir de deney yapmaya karar verirler. Sınıftaki sunumlarında bu deneyi de kullanırlar.

İbi

Image result for ibi çizgi film poster

Kitap dostu çizgi filmlerden bahsetmişken İbi’ye değinmeden geçmeyelim. Çizgi film İbi ve yakın arkadaşı Tosi’nin, ‘Baldiyar’ adında eski bir atlası bulmak için çıktıkları yolculukları konu ediniyor. Çizgi filmin bir bölümünde bu ikilinin yolları kütüphane şehri Sobo’ya düşüyor. Bu bölüm ana tema olarak olmasa bile yine de içeriğinde kütüphaneye yer vermesi itibariyle burada anılmayı hak ediyor. Kütüphane şehri Sobo adından da anlaşılacağı gibi devasa bir kütüphaneyi andırıyor. Çünkü şehrin binaları kitap şeklinde tasarlanmış. Bu şehirdeki insanlar boyunlarına astıkları kitaplarla geziyorlar. Bu bölümde ayrıca İbi ve Tosi’nin yolu bir kütüphaneye de düşüyor. Orada, kitapların içinde kaybolmuş engelli bir kütüphane görevlisine yardım ediyorlar. Birkaç farklı konuya birden dikkat çekmesi adına önemli bir bölüm. Bu arada Sobo’nun tüm kitapseverlerde “keşke bu şehir gerçek olsa hissi” uyandıracağına da hiç şüphem yok.

Bitirirken…

Buraya kadar çocuklara kitap sevgisi ve kütüphane merakı aşılayan çizgi filmlerden söz etmeye çalıştım. Ama bir de biz yetişkinleri de okuma eyleminin içine dahil eden çizgi filmler var. Mesela Niloya’nın bir bölümünde annesi uyumadan önce Niloya’ya masal okuyor. Bir başka bölümdeyse annesi Niloya’ya karne hediyesi olarak kitap armağan ediyor.

Aslan adlı çizgi filmin bir bölümünde Aslan, Mehmet ve Zeynep, içinde maketlerin yer aldığı ‘denizaltı’ adındaki bir kitaptan yola çıkarak, kitapta anlatılanlara ilişkin kendileri de maketler hazırlamaya karar veriyorlar. Aslan’ın dedesi de çocuklara bu konuda yardımcı oluyor.

‘Elif ve Arkadaşları’ adlı çizgi filmde ise öğretmenleri anaokulunda onlara kitap okuyor. Sonra tüm sınıf o hikâyeyi bir oyun olarak canlandırmaya çalışıyor.

Görünen o ki çizgi filmler yalnızca çocuklara değil ebeveynlere ve eğitimcilere de bir mesaj yolluyor. O halde aldık biz o mesajı. O iş bizde değil mi sevgili ebeveynler ve öğretmenler… 

KİTAP DOSTU ÇİZGİ FİLMLER-I

Dr. Öğretim Üyesi Fadime ŞİMŞEK İŞLİYEN

Sevgili ebeveynler, bir çizgi film sadece bir çizgi film midir sizce?

‘Çocuk ve medya’ ilişkisine dönük yaptığım literatür çalışmaları ve bizzat çocuklarla/ailelerle gerçekleştirdiğim görüşmeler sonucunda şunu söyleyebilirim ki bir çizgi film kesinlikle sadece bir çizgi film değildir. Çünkü çocuklar artık sadece anne ve babalarını değil, çok sevdikleri çizgi film karakterlerini de rol model olarak görüyorlar. Hatta kimi zaman onlarla daha kolay özdeşlik kurabiliyorlar. Mesela bir anne, “Niloya çok şeker yediği için dişi çürüdü, biz de şeker yemeyi bıraktık” diyebiliyor. Çocuklarının Pepee’den diş fırçalamayı ya da kardeşini kıskanmamayı öğrendiğini söyleyen o kadar çok anne var ki…

Çocuklara gelince… Şekiller, kavramlar, renkler ve sayılar gibi eğitsel bilgilerin yanı sıra gündelik yaşam pratiklerine ilişkin birçok şeyi de yine çizgi filmlerden kolaylıkla öğrenip uygulayabiliyorlar. Bu anlamda çocuklar kendileriyle özdeşleştirdikleri çizgi karakterlerin olumlu ya da olumsuz birçok davranışını taklit ederek benimseyebiliyorlar. Hani diyor ya Jim Rohn, “İnsan, birlikte en çok zaman geçirdiği beş kişinin ortalamasıdır” diye. Tıpkı bunun gibi günümüz çocukları da en çok izledikleri çizgi karakterlerin ortalamasıdır aslında. Bu yüzden hangi çizgi filmleri izledikleri ve hangi çizgi karakterleri sevdikleri büyük önem taşıyor. Bu noktada ebeveynlere düşen en büyük görev çocuklarının severek izledikleri içerikleri takip etmek ve çizgi film seçimi noktasında yönlendirici olmak. Bununla birlikte çizgi filmleri çocuklarla beraber izlemek ve sonrasında hep birlikte kritiğini yapmak da yine çocukların genelde ‘televizyon’ özelde ise ‘çizgi filmler’ konusunda bilinçlendirilmeleri adına önem taşıyor. 

Doğru içeriklerin tercih edilmesi halinde çizgi filmler çocukların dilsel ve bilişsel becerilerini geliştirdiği gibi gündelik yaşam pratiklerine dair çok çeşitli kazanımların elde edilmesini de sağlayabiliyor. Kitap okuma kültürünü de pekâlâ bu pratiklerden biri olarak ele alabiliriz.

Kitap Okuma Kültürü ve Çizgi Filmler

Okuma kültürünü kazanma, bireyin erken çocukluk döneminden itibaren kitaplarla tanışması ile başlayan bir süreç. Dolayısıyla çocukların kitaplarla tanışması için 7 yaş çok geç. Bebeklikten itibaren çocukların kitaplarla tanışmaları okuma kültürünün kazanımı noktasında çok önemli. Çocuk, kitabı ilk olarak bir oyun aracı olarak görmeli, onunla dilediği gibi oynamalı kimi zaman dişlemeli kimi zamansa ‘yalayıp yutmak’ deyişini hayata geçirmek istercesine kitabının tadına bakmalı! İlerleyen süreçte de ebeveynlerinden yaşına uygun hikâye ve masal kitapları dinleyerek kitaplarla olan bağını güçlendirmeli. Görüldüğü gibi okuma kültürü aslında bir dizi süreci kapsıyor. Çocuğun kitaplarla okulöncesi dönemde tanışması, kitaplarla oynaması, kitapları sevmesi ve okuryazar olmasıyla birlikte kitap okumayı alışkanlık haline getirmesi bu sürecin en önemli dönemeçleri. Bu süreçte çocukların anne ve babalarını kitap okurken görmeleri son derece önemli. Fakat en az bunun kadar önemli olan bir diğer husus da çocukların özdeşlik kurdukları çizgi karakterleri de kitap okurken görmeleri.  Bu, rol modellik noktasında oldukça dikkate değer bir ayrıntı esasında.

Her ne kadar kitap, genellikle televizyonun karşıtı olarak konumlandırılıyorsa da bu görüş, günümüzün çoklu medya ortamında giderek anlamını yitirmeye başladı. Bu nedenle genelde televizyonun özelde ise çizgi filmlerin çocukların hayatında önemli bir yere sahip olduğu realitesini yadsımak yerine kitap okuma kültürünü pekiştirmek adına çizgi filmleri bir araç olarak görmek gerekir. Dolayısıyla çocukların kitap okuma alışkanlığı kazanması noktasında çizgi filmlerden pekâlâ yararlanılabilir. Örneğin çizgi filmlerdeki karakterlerin kitap okuyor olmaları ya da aradıkları bir bilgiye elektronik araçlar yerine kütüphanede kitap karıştırarak ulaşıyor olmaları; yine söz konusu karakterlerin evlerinde bir kitaplığın bulunuyor olması çocukların çok küçük yaşlardan itibaren kitapla tanışmaları adına iyi bir adım olabilir. Başta TRT Çocuk kanalında yayınlanan çizgi filmler olmak üzere yerli birçok yapım, çocuklara bazı temel kavramları, eğitsel, toplumsal ve kültürel davranış kalıplarını öğretme amacı taşıyor. Bu nedenle özellikle son yıllarda çizgi filmlerde kitap ve kütüphane temaları ‘özenle’ işleniyor. Çizgi filmlerde, okuma kültürünün kazandırılmasına ve yaygınlaştırılmasına yönelik birtakım adımlar atıldığını görmek gerçekten mutluluk verici. Bu anlamda sizlere fikir vermek adına söz konusu yapımlardan bazılarına kısa kısa değinmenin yerinde olacağını düşünüyorum.

Kitap Dostu Çizgi Filmlere ilişkin örnekleri merak ediyor musunuz?

Öyleyse okumak için tıklayınız.

KÜYAP’19 KIŞ (Kütüphanelerde Yarıyıl Programı)

                Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğünce geçtiğimiz yıl 2-28 Temmuz tarihleri arasında düzenlenen Kütüphane Yaz Programı (KÜYAP) etkinliklerinin ikincisi, bu yıl KÜYAP’19-KIŞ adı altında 21 Ocak – 1 Şubat tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Geçtiğimiz yaz, okulların tatile girmesiyle birlikte başlayan etkinlikler, katılım sağlayan çocukların zihinsel gelişimine ve okuma bilincinin kazandırılmasına destek olmuştur.

                İlk kez pilot bir proje olarak Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesinde gerçekleştirilen etkinliklere bu yıl iki haftalık sürecek bir program ile Sincan İlçe Halk Kütüphanesi ve Altındağ İlçe Halk Kütüphanesi ev sahipliği yapacak. Daha da önemlisi bütün bu etkinliklere geleceğin kütüphanecileri gönüllü olarak katılım sağlayacak.

Kütüphane Gönüllülüğü Eğitimi              

                Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü bu tür bir projenin kütüphanecilik alanında eğitim almış kişiler tarafından yürütülmesinin önemli olduğunu düşünerek bu yıl ilk kez “Kütüphane Gönüllülüğü” eğitimi için 17-18 Ocak tarihlerinde bir program hazırladı. Ankara Üniversitesi – Bilgi ve Belge Yönetimi öğrencilerine iki gün süren dolu dolu bir eğitim programı sundu. 

                İlk gün, Kütüphane Hizmetleri Daire Başkanı Ahmet ALDEMİR’in, öğrencilerin ufkunu açan ve mesleğe daha umutla bakmalarına yardımcı olan konuşmaları öğrenciler tarafından ilgiyle dinlendi. Eğitim kapsamında Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nün tanıtımı, uzman kişiler tarafından halk kütüphanelerinde yenilikçi düşünce, sosyal medyada kütüphaneler, gönüllülük çalışmaları ve KÜYAP’18 etkinlikleri hakkında bilgi verildi. İkinci gün, halk kütüphanelerinde bilgi okuryazarlığı, mekânsal tasarım ve Kütüphanem Cepte mobil uygulaması eğitimleri verildi. İki günlük program, Çocuk Gelişimi Derneği Genel Sekreteri Yasemin Yılmazer’in, geleceğimiz olan çocuklarla nasıl iletişim kurmamız gerektiği ve kütüphane ile çocuklar arasındaki bağın en doğru ve sağlam şekilde kurulabilmesi için neler yapılması gerektiği konularındaki yol gösterici konuşmasıyla sona erdi.

                KÜYAP’19-KIŞ programı için gönüllü olmaya hazır genç kütüphaneciler, aldıkları eğitim sonunda tüm Ankaralılara kucak açmak için etkinliklerde yerini almayı bekliyor. 21 Ocak – 1 Şubat tarihleri arasında Sincan ve Altındağ ilçe halk kütüphanelerini ziyaret edecek olan Ankaralılar, özellikle çocuklar, ilgi alanlarına dair her şeyi kütüphanelerde bulabileceklerine şahit olacaklar. Kütüphanelerin eski sıkıcı, sessiz, soğuk mekan çerçevesinden kurtulmuş; yenilikçi, kullanıcısına değer veren, eğlenceli, teknolojiye ayak uyduran, boş zamanların en güzel değerlendirilebileceği yerler olduğunu bu etkinlikler sayesinde göstereceklerine inanan genç kütüphaneciler, gönüllülük eğitiminden sonra katılımcılara en iyi hizmeti sunabilmek için hazırlanmaya ve yeni fikirler üretmeye başladılar bile. Herkesi bu muhteşem etkinliklere bekliyoruz.

 Geleceğimizi, çocuklarınızı getirin ki kütüphanelerimiz sessiz ve ıssız kalmasın…

NOT: Kütüphane Etkinlik Programlarını incelemek için Kütüphanedeyim web sitesini ve sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz.

https://kutuphanedeyim.org/

Yazarlar: 

Belkıs Ayşe ÇOKGÜRBÜZ                                               Emirhan ÖZEL

KÜTÜPHANEDE İLK DENEYİMLER

İnsanların birçok konuda olduğu gibi kitaplarla ve kütüphanelerle kurduğu ilişkinin de çocukluk çağlarında geliştiği artık bilinen bir gerçektir. Özellikle çocukların kütüphanede yaşadıkları ilk deneyimler onların ömür boyu kütüphaneleri kullanması konusunda teşvik edici ya da heves kırıcı bir rol oynayabilir.

Bu yazımızda ebeveynler için çocuklarda kütüphane sevgisi kazandırmak adına atabilecekleri küçük adımları derledik.

-Kütüphane ziyaretinden önce kütüphaneler hakkındaki kaynaklardan faydalanmak.

Özellikle ilk kütüphane deneyiminden önce çocuğunuzla kütüphaneler hakkında sohbet etmek ve onu bu deneyime hazırlamak için çizgi filmlerden ve kitaplardan faydalanabilirsiniz.

-Çocuğun sevdiği oyuncakları yanınıza almak.

Özellikle erken çocukluk döneminde çocukların sevdikleri birkaç oyuncağı yanlarına almalarına ve kütüphanede bu oyuncaklarla oyun kurmalarına izin vermek çocuğun kütüphaneyi kendi bildiği yollarla keşfetmesine olanak tanıyabilir. Özgürce oynayabildiği ve keşfedebildiği bir yerde olmak ‘kütüphane kaşifliği’ gibi bir ritüellerin doğmasını ve zaman içinde çocuğun kütüphaneyi ziyaret etme alışkanlığı kazanmasını sağlayabilir.

-Çocuğunuzla birlikte kitapları okumak/incelemek.

Çocuklarını kütüphaneye götüren ebeveynlerin sık yaptıkları hatalardan birisi de çocuklarının eline kitapları tutuşturup başka şeylerle ilgilenmektir. Çocukları kütüphaneye götürüp sadece fiziksel olarak orada bulunmak çocuklarda olumlu bir kütüphane algısının gelişmesinde yeterli olmamaktadır. Çocuklar her zaman önlerine yığılan kitapları tek başına incelemekten hoşlanmayabilirler ve bu durum onların kitaplarla arasının bozulmasına sebep olabilir. Bu yüzden ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte kitap seçip onları birlikte okuyup incelemesi daha doğru bir tutum olabilir.

-Kütüphaneye üye olmak ve kitap ödünç almak.

Kütüphaneye üye olmak o kütüphaneye aitlik hissedilmesinde önemli bir rol oynar. Bunun yanı sıra kamusal bir hak olan kütüphanenin bütün imkanlardan yararlanma şansının elde edilmesini sağlar. Özellikle çocuğunuzun sevdiği ya da merak ettiği kitabı ödünç almak çocukta bir okuma kültürü oluşturmanın ekonomik bir yoludur.

-Kütüphanelerin daha işlevsel hale getirilebilmesi için gönüllü olmak.

Özellikle çocuk kütüphanelerinin eğlenceli bir ortama sahip olması, yeni müdavimler edinilebilmesi için cezbedici bir özelliktir. Evde bulunan iyi durumda olan ancak daha fazla kullanılmayan oyuncaklar kütüphaneye bağışlanarak ya da kütüphanede masal saati, origami, resim atölyesi gibi etkinlikler düzenlenerek kütüphaneye yeni üyelerin kazandırılmasına katkıda bulunulabilir. Böylece hem çocuklarınıza kütüphane bilinci kazanmasında örnek olmuş hem de başka çocukların da hayatlarına dokunma fırsatı elde etmiş olursunuz.

Kütüphanede İlk Deneyimler İnfografik İndir

YAZAN:

Saynur ÇETİNKAYA

Çocuk Gelişimcisi