Kütüphanede Bir Etkinlik Günü: Yazarımla Tanışıyorum, Fransa

Bahsedeceğim etkinlik iki günlük bir programdı. İlk gün başka bir kütüphanede yazarla tanışma ve imza günü, ertesi gün daha başka bir kütüphanede ise aynı yazarın kitaplarındaki kahramanlarla hazırladığı mini tiyatro ve resim atölyesi şeklindeydi. Bu etkinlik 4-10 yaş arası çocuklar içindi. Biz ilk günkü tanışmaya katılamadık, ikinci günkü etkinlik ise şu şekilde gerçekleşti…


Çocuk kitapları yazarı Tullio Corda İtalyan asıllı, yazar ve illüstratör, Fransa’da Lyon şehrinde ikamet ediyor.

Kütüphanede küçük bir salonda 10-15 kişilik bir çocuk grubu vardı.

Yazarımızın sevimli küçük bir sahnesi vardı, aynı bizdeki Hacivat Karagöz orta oyunu sahneleri gibi.

Sahnenin arkasında durup bir taraftan resimleri değiştiriyor bir taraftan da canlandırma seklinde kitaptan bolümler okuyordu. Kimi zaman da değişik malzemeler kullanarak sunumu canlandırıyordu.

Daha sonra programın ikinci bölümünde çocuklar masalara geçtiler, her birine kağıt, fırça ve boyalar verildi.

Yazarımız aynı zamanda illüstratör de olduğu için çocuklara kitabındaki bazı hayvan figürlerini kolayca yapabilmeleri için yol gösterdi. Civciv, tavuk ve kedi resimleri yaptılar birlikte.

Sonunda da herkes yaptığı resmini alıp eve döndü.
Bu etkinlikte kızım katılımcıların içinde en küçüğü sayılabilirdi. Kızım resim yapmaya çok ilgili değildi ama bu etkinlikle birlikte ilgisi biraz daha artmış oldu. Bu tarz ortamlarda daha fazla sosyalleştiğini fark ediyorum, tanımadığı insanlarla topluca bir çalışma içinde olmak. Hem de bunun her zamanki alıştığı kütüphane ortamında ve ücretsiz olması çok önemli. Kazancı bol bir program da bu şekilde bitmiş oldu,

bakalım bundan sonra nasıl programlar bizi bekliyor, KÜTÜPHANEDE?

Misafir Yazar

Konuş- Oyna- Şarkı Söyle- Yaz- Oku

 

Konuş-oyna-şarkı söyle-yaz- oku … Ne kadar yoğun olursak olalım, çocuklarımızla günlük rutin haline getirebileceğimiz aktiviteler.

Hart ve Risley (2003) tarafından yürütülen ünlü ve klasik bir araştırmada, farklı gelir düzeylerinden aileler ve 0-36 ay arası çocukları ayda 1 saat izleniyor ve dialoglarda geçen farklı kelimeler aylarca sayılıyor. Literature “30 million word gap” olarak geçen sonuçlar oldukça çarpıcı.

Üst gelir düzeyinden ailelerin, çocukları ile daha fazla kaliteli zaman geçirmesi, daha çok dialog kurması ve dialoglarında daha zengin kelimeler kullanması sonucu 36 ay sonunda çocuklar arasındaki kelime dağarcığı farkı “30 milyon kelime”yi buluyor.

Çocuklarla kaliteli zaman geçirmenin, dialog kurmanın etkileri bu kadar açık olduğu için kütüphanemiz bize model oluşturacak bir liste sağlıyor. Bu yazımda size bu listeden bahsedeceğim.

Erken okur yazarlık becerilerini, çocuklar henüz okuma yazmayı öğrenmeden kazandırabiliriz. Beş temel prensip ile bunu yapabilir; çocuklarımıza, okuma ve yazmayı öğrenmeden önce, iyi birer okur yazar olmaları konusunda destek olabiliriz.

Peki nasıl? Listedeki beş temel prensibi özetlemek gerekirse;

  1. Konuşarak:

  • Markette, çarşı pazarda alışveriş yaparken açık uçlu sorular sorarak: hangi meyveyi daha çok seviyorsun, neden, bu meyvanin şekli nasıl? Kokusu?
  • Sokakta, gördüklerimiz, duyduklarımız üzerine konuşarak: Çöp kamyonuna bak, ne kadar gürültülü, peki tren, ne kadar da uzun.
  • Çamaşır katlarken: En büyük t-shirt babanın olmalı, en büyük eşyalar ona ait. En küçükler ise senin.
  • Beraber yemek yerken: Neler yaptık bugün? Evet, yürüyüş yaptık, alışveriş yaptık, parka gittik. Eğlendin mi?
  1. Oynayarak:

Tencerelerle kapakları eşleştirerek, küvette suyu kaplara doldurup boşaltarak, boş saklama kaplarını iç içe koyarak, oyuncaklarla eşleştirme ve sınıflandırma yaparak, evde unla veya sokakta kumla oynarken, matematiksel kavramların temellerini atabilirsiniz.

  1. Şarkı söyleyerek:

Şarkı söylemek, beraber eğlenceli vakit geçirmenin en güzel yollarından biridir. Eğlenirken ve mutluyken öğrenmeye giden kanallar daha açıktır. Şarkılar aracılığıyla çocuklar yeni kelimeler öğrenebilirler

  1. Yazarak & çizerek:

  • Miniğinizin ismini bir kâğıda yazıp harfler hakkında konuşabilirsiniz. Her harfin farklı bir sesten oluştuğunu anlaması için güzel bir yoldur.
  • Yapbozlarla, ahşap bloklarla, yapışkanlarla veya taşlarla harfler oluşturabilir, harflerin nasıl benzer/farklı olduğunu öğrenmesine yardımcı olabilirsiniz.
  • Sevdiği birisi için kart hazırlayıp, postalayabilirsiniz.
  • Bir pikniğe veya yolculuğa götürülecek eşyaların listesini hazırlayabilir, böylece yazı dilinin günlük hayatta nasıl kullan ildiğini örneklendirebilirsiniz.
  1. Okuyarak:

  • Aynı kitabı defalarca…Çünkü erken yaşta çocuklar tekrarlar aracılığıyla öğrenirler.
  • Çocuğunuzun ilgi alanlarını gözeten kitaplar seçerek: Bazısı otomobillere ilgi duyar, bazısı çiftlik hayvanlarına.
  • Restoranda menüyü, evde bisküvi paketinin üzerini okuyarak, yazının sadece kitaplarda olmadığını görmesini sağlarsınız.

ABD’de kütüphaneler, araştırmalar doğrultusunda hazırlanmış kaynaklar (broşür, blog, web sitesi), ve çocuk/ bebek programları aracılığıyla, ailelere çocukları okur yazarlığa hazırlamak için yapabilecekleri konusunda destek ve model oluşturuyor ve bu çok değerli bir imkan. Ancak, yaşadığımız yerde kütüphaneler olmasa bile, çocuğumuzun geleceğine yapabileceğimiz pratik ve anlamlı bir yatırım var; bu beş prensibi hayata geçirmek, bol bol etkileşim kurmak.

Yazan: Beyza Aksu Dünya

Bornova İlçe Halk Kütüphanesi

Kütüphanelerin ‘kitaplarla dolu binalar olduğu’ düşüncesini aşmak için öncelikle kütüphaneleri ve hatta daha ziyade kamusal bir hizmet olan halk kütüphanelerini tanımlamakta fayda var. Öyleyse:


“Halk kütüphaneleri,

toplumsal yaşamın, ilişkilerin ve gereksinimlerin sonucu olarak ortaya çıkmış;

amaç ve işlevlerini içinde bulundukları tarihsel ve toplumsal koşulların biçimlendirdiği kurumlardır”

Bülent Yılmaz


“Halk kütüphaneleri;

‘cins, yaş, ırk, milliyet, din, dil, eğitim, kültür, sosyo-ekonomik düzey ve politik görüş farkı gözetmeden,

her tür kütüphane materyali ve çeşitli iletişim yolları aracılığıyla kültür ürünlerini ve bilgiyi insanlığın hizmetine ücretsiz sunarak,

onlara ömür boyu eğitim ve boş zamanları değerlendirme olanağı veren,

toplumla bütünleşip, sağlıklı kamuoyunun oluşmasına olanak sağlayan,

toplumun ekonomik, sosyal, eğitsel kültürel ve teknik kalkınmasının gerçekleşmesini etkileyen,

dünya barışının sağlanmasına yardımcı olan demokratik kuruluşlar’ olarak ifade edilmektedir.”

Tülin Sağlamtunç


 

Bornova İlçe Halk Kütüphanesi 

Bornova İlçe Halk Kütüphanesi:  iki yerleşik Bornova İlçe Halk Kütüphanesi ve Mehmet Akif Ersoy Çocuk Kütüphanesi ile bir Gezici Kütüphane (İnci Vakfı desteği ile Kamu-Vakıf işbirliği çalışması) ile hizmet sunmaktadır. Mehmet Akif Ersoy Çocuk Kütüphanesi 2012 yılında Bakanlığımızın Çocuk Kütüphaneleri Projesi kapsamında halk kütüphanesi iken Çocuk Kütüphanesine dönüştürülmüştür.

2010 yılında hedefi olarak “Okul öncesinden başlayarak her yaştaki çocuğu ailesi ile beraber kütüphaneyi bilen tanıyan bireyler haline getirmek ve zamanla iyi bir kütüphane kullanıcısı yapmak” olarak belirleyen kütüphanenin bu kapsamda yaptığı Çalışmalardan örnekleri şöyle sıralayabiliriz :

 

Aile Boyu Kütüphane Kullanımı

  • Ana sınıfı öğretmenleri ile eğitim öğretim yılı boyunca düzenli aralıklarla kütüphaneyi ziyaret.
  • Aileleri çocukla beraber okumaya teşvik edici uygulamalar.

2011 yılından beri bu uygulama devam etmektedir. Bu aileler halen kütüphaneyi kullanmakta çocuklar kütüphaneyi ziyaret etmektedir.

“Dikkat Kitap” Sunumları

Kütüphanede gruplara kitap okumanın faydaları konulu sunumlar yapılıyor. Yoğunluklu olarak annelerin katilliği sunumlar gün geçtikçe öğretmenleri talepleri ile okullarda yapılmaya başlanmış.

Anasınıfı/Anaokulları, Her Kademeden Sınıfların ile Randevulu Ziyaretleri

Bu ziyaretlere velilerin de katılması özellikle beklenirken düzenli gelen sınıflar için her ziyarette farklı uygulamalar yaparak çocukların kütüphaneden yararlanma ve kazanımlarına ilişkin çalışmalar yapılıyor. Bunun yanında ziyaretleri sırasında çocukların kütüphaneye üyelikleri de yapılıyor. Ne hoş!

Kütüphane Kartı

Kütüphane Kartı ülkemizde çok önemsenmeyen bir konu olsa da birçok ülkede kütüphane kartına sahip olmak çocukluk dönemine ait kıymetli bir ani olarak değerlendirilmektedir. Çünkü Kütüphane kartı demek, sorumluluk demek, aidiyet duygusu demek, özgürlük demek, ayrıcalıklı olmak demek ve en temelinde kütüphanenin faydalarını evine de taşıyabilmek demek….

Ayrıca 2015 yılından bu yana yılın ilk 15 günü içinde doğan bebeklere de kütüphane kartı verilmekteymiş. Bu her zaman savunduğumuz doğduğu andan itibaren çocuklara kitap okumak gerektiğinin en somut hediyesi diyebiliriz. Bebeklerinizle kütüphaneye gitmek için hiç bir zaman erken değildir!

 Okul Öncesi Çocuklara Dijital Hikâye Anlatıcılığı

2016 ile başlayan bu çalışma bir bilgisayar öğretmeninin desteği ile ve 6 çocuk ile devam etmektedir. Yeni gelen yılda da kütüphane ayni çalışmayı sürdürmeyi planlıyor.

Kütüphanede İngilizce Çalışmalar

İngilizce öğretmenliğinde okuyan gençlerin gönüllü çalışmalarıyla çocuk kütüphanesi çevresinde dezavantajda bulunan çocuklara İngilizce çalışmalar drama, oyun gibi etkinliklerle sunuluyor. Aileler tarafından talep edilen bu çalışmalar ile çocukların İngilizceye karşı ilgisinin artması sağlanıyor.

Zenginleştirilmiş Kitap Okuma Etkinlikleri

Dokuz Eylül Üniversitesi Okul Öncesi Öğretmenliği Bölümü işbirliği ile okuma saatlerini kukla, drama, oyun vb. etkinliklerle zenginleştirirken çocuklara kitapların faydaları ve kütüphanelerin önemi ve kullanımına dair bilgiler veriliyor.

Okur Günlükleri

Ben ki ilkokul 3.siniftan başlayarak her yıl günlük tutmuş ve bu günlüklerden bir kitaplık doldurmuş biri olarak bu fikir bana çok keyifli ve samimi geldi. Okuyan bireyin yazabilmesinin de önemi göz önüne alınarak okulların kütüphane ile yazarak iletişimi için bir defter tasarlanmış. Çocuklar bu defter aracılığı ile kütüphanecisine ulaşıp duygu ve düşüncelerini paylaşabilmekteler. Bu paylaşım bir süre sonra kütüphanenin daha aktif kullanılmasını sağlamış. Ayrıca defterde yüreklendirici yazılarla kütüphaneye yeni çalışmalar için cesaret vermiş.

Bilgiye Erişimde Okul Öncesi Kütüphanesi

Kütüpanne.com olarak çocukların okul öncesi donemde kütüphaneleri kullanmalarının önemini her defasında vurgulamaya çalışıyoruz. Okul öncesi donemde okuma ve yazma bilmedikleri için çocukların daha özenle düşünülmüş bir ortama ihtiyaçları olduğu herkesin malumu.

Bornova ilçe Halk Kütüphanesi bu konuda çok güzel bir çalışma yapmış.

Resim öğretmenleri eşliğinde kitapları ayırdıkları spor, müzik vb. temaları çocukların nasıl algıladığını görmek için çizmelerini istemişler. Tüm bu çizimlerde çocukların yoğunlukla kullandıkları nesneleri seçip temalara göre yerleştirdikleri kitapların üzerine oluşturdukları bu görsel konu başlıklarını yerleştirmişler. Böylece okuma bilmeyen bir çocuk top resmini gördüğünde spor konulu kitaplar bölümünde olduğunun farkına kolaylıkla varacaktır.

Kütüphanelerin çocuk bölümlerini tasarlarken çocuklardan ilham almak onlara verilen değerin yani sıra onlar için bir şeyler yapma cabasının olduğunun da en acık göstergesidir. Bu konuda harcadıkları özel cabayı ve inceliği takdir etmemek mümkün değil.

 

Oyunla Kütüphane Kullanımı Çalışmaları

 Raf Düzenleme Oyunu

 Hazırlanan köpük kitaplar ile raf düzenleme, konulara göre yerleştirme, rafı düzdün tutma vb. kütüphanecilik hususlarını rekabet, heyecan vb unsurları katarak anlatiliyor.

Kitap Bulma Oyunu

 Scavenger Hunt olarak birçok ülkede eğitim ve eğlence amaçlı oynanan bu oyun; okul öncesi gruplara kitap okuduktan sonra o kitabın içinde yer alan objeleri kütüphanede onların görebilecekleri şekilde yerleştirip okunan kitabı içinde geçen unsurlarla bulmaları sekliyle kütüphanede oynanıyor. Kitapta geçmeyen objeleri de yerleştirerek doğru izi takip etmeleri bekleniyor. Değişik yaş seviyelerinde farklı detaylarda hazırlıyor bu oyunu.

Bu etkinliği raflardaki etiketlere dikkat çekmek, kütüphanenin planını akıllarına yerleştirmek için de değerlendiriliyor.

Dinleme Etkinliği

Kütüphanede ses konusunu taşlar ve bir kâse ile anlatılan bir etkinlik.

Oyuncaklar Kuklalar

Kütüphane içinde aralarında kütüphanenin logosunun da bulunduğu ahşap yapbozlar ve çocukların çok ilgi gösterdiği bir de kukla sahnesi bulunuyor.

 

ETKİNLİKLER

  • Kütüphanedeyim – Okuyorum Anaokulları ile
  • Kitap Kapağı Tasarım Sergisi Forum Bornova
  • Fotoğraf Sergisi Bornova İlçe Halk Kütüphanesinden İzlenimler
  • Bornova İlçe  Halk Kütüphanesinde Kullanıcı Hizmetleri
  • Dünya Kitaplarda Saklı Anaokulları ile
  • Anaokulları/Sınıflara Tanıtım
  • Kadınlara Yönelik Ebru, Ahşap Boyama , İletişim Kursları
  • Belirli Gün ve Haftaların Kutlaması
  • Üniversite öğrencileri ile Sosyal Sorumluluk Projesi kapsamında çalışmalar
  • İngilizce öğretmenliği gençleri İngilizce çalışmalar
  • Toplu Kitap Okuma
  • Dokuz Eylül Üniversitesi Okul Öncesi Öğretmenliği gençleri ile Zenginleştirilmiş Kitap Okuma Etkinlikleri
  • Spor Salonunda egzersiz ve Kitap Okuma Etkinlikleri

 

Kurum Kuruluşlarla İşbirliği ve Etkinlikler

  • Okullara giderek kütüphanenin tanıtılması
  • Dünya Roman Kahramanları Günü kutlaması
  • Anısına Kitap uygulaması ile sevdikleri kişilerin anısını yaşatmak isteyenlerin bağışları

 

Kamu Vakıf işbirliği anlamında ilk ve tek proje olarak nitelendirilen Gezici Kütüphane ile dezavantajlı yerleşimlere (İnci Vakfı işbirliği ile) kütüphane hizmeti götürmekte ve bu çalışma ile gidilen okullarda “Okumak Eğlencelidir” başlıklı kitap okumanın faydaları ve çocuklarımıza bu alışkanlığı nasıl kazandırırız içerikli sunum yapmaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

ÇOCUK KÜTÜPHANESİNDEN 0-3 YAŞ KİTAP LİSTESİ

 

Bir önceki yazımda bebekler için masal saatlerinde verilen 100 kitap listesinden bahsetmiştim. Bu yazımda listenin içeriğini anlatmak istiyorum. Liste; bebeklik (0-12 ay) ve toddler (1-3 yaşlar) dönemlerinde okunabilecek kitaplardan oluşuyor. Kitaplara geçmeden önce, listenin başında verilen genel tavsiyeleri özetlemek istiyorum:

• İlk ve en çok vurgulanan öneri; gün içinde çocuğunuzla kitap okumak için belirlenmiş özel bir zaman diliminiz olsun. Telefonların ve ekranların kapandığı, sadece okumaya ayrılan 15-20 dakikanın, çocuğun hayal dünyasına ve gelişimine önemli katkısı olacaktır.
• İkinci tavsiye yavaş okumanız. Resimleri ve hikayeyi sindirmesi ve eğlenebilmesi için yavaş yavaş okumanız önemli.
• Okurken parmağınızı kullanmanız tavsiye ediliyor. Kelimeleri parmağınızla işaret edin, objeleri ve renkleri isimlendirin, nesneleri parmağınızla sayın.
• Son olarak, okuduğunuz hikaye ile alakalı çocuğunuzla sohbet edin. Sorular sorun, hikayeden sonra neler olabileceği hakkında beraber tahminler yürütün ve eğlenin!

Gelelim kitaplara ve kitapların nasıl gruplandırıldığına. Liste hazırlanırken bebeklerin her aşamaya hazır oluş süreçleri dikkate alınmış.

İlk grup kitaplar; “hoşgeldin bebek kitapları” olarak adlandırılıyor. Tavsiye edilen okuma şekli ise, bebeğinize sarılarak resimler hakkında konuşmak ve bebeğin kitabı tutmasına izin vermek.

İkinci grup kitaplar; boool bol ten teması, paylaşma ve sevgi temaları içeren kitaplar. Örneğin ; “ On Mother’s Lap (Ann Herber Scott)”, “Hug (Jez Alborough)”, “Mommy Loves Her Baby, Daddy Loves His Baby (Tara Jaye Morrow)”.


Üçüncü grup kitaplar; kendini, bedenini ve diğer canlıları tanımaya başlangıç kitapları. Örneğin, “Eyes, Nose, Fingers, and Toes (Judy Hindley)” ki bu kitap bebeklikten okul öncesi döneme kadar okunabilecek bir kitap. En güzel özelliği ise, kitapta resmedilen çocukların tek tip olmaması. Asyalıdan, Afrikan Amerikan çocuklara kadar çeşitli millet ve ırklardan çizimlerle, hepimizin farklılıklarımızla güzel olduğunun mesajını veriyor.


Bir diğer grupta ise; dünyamızı tanımaya yardımcı olacak kitaplar gruplanmış. Yaprakların dokulusunu, Kar tanelerinin nasıl düştüğünü, uçakların havaalanında, trenlerin raylarda tüm detaylarıyla resimlendiği kitaplar bu grupta yer almakta.

Sabah uyandığımız vakitten, gece uykuya dalana kadar yaptığımız günlük aktivitelerin eğlenceli ve canlı çizimlerle anlatıldığı kitaplar ise başka bir grupta toplanmış. Kendi kendini temizlemeye çalışan, ama bunu yaparken hayvanları taklit ederek daha da kirlenen “ The Dirty Little Boy (Margaret Wise Brown) bir klasik ve bu gruba eklenmiş. Yemek seçen çocuklara okunabilecek eğlenceli bir hikaye “ Eat up, Gemma” da bu grupta yer alıyor.

Müzik, şarkı, tekerleme, türkü… Çocuklarımızı mümkün olduğunca farklı ritimle tanıştırmanın önemini hepimiz biliyoruz. Evde beraber söyleyip eğlenebileceğimiz şarkıları yer aldığı kitaplar ise başka bir grupta toplanmış. Bizim Ali Baba’ya tekabül eden “ Old MacDonald” oğlumun favorisi 😄

Benzer bir grupta ise klasikleşmiş çocuk şarkılarını görsellerle anlatan kitaplar listelenmiş. Bu grupta yer alan “Twinkle Twinkle Little Star” parlak çizimleri ve şarkının durma yerlerine göre ayarlanmış sayfaları ile güzel bir uyku öncesi kitabı.
Uyku öncesi demişken, elbette ninnilerin ve uyku masallarının yer aldığı kitapları atlamak olmazdı. İyi bir uyku öncesi rutini kitaplarla ve iyi geceler öpücüğü ile son bulur çünkü. Çocukları huzurlu bir uykuya göndermek için anne babaların yararlanacağı türden kitaplar ayrı bir başlık altında yer alıyor.

1-3 yaş arası çocukların bitmek bilmeyen enerjisini atmasına yardımcı olan kitaplar ise “hareket et” bölümü için kurgulanmış. Bu bölümü özellikle çok sevdim. -30 lara varan kış günlerinde evde geçmek zorunda olan zamanımızı renklendirecek türde kitaplar var. Mesela “Toddlerobics” ile jimnastik yapan çocuklara eşlik edebilir, onlarla dans edebilirsiniz.


Ve son grupta renkleri, harfleri, ve sayıları öğrenmeye yardımcı olacak kitaplar listelenmiş. Okul öncesi çocukların eğlenerek öğreneceği 12 kitap bulunuyor listede.

Kütüphanenin ilk hikaye saatimizde dağıttığı listeyi ve içeriğini sizlerle paylaştım. Her mahallede zengin bir çocuk kütüphanesinin bulunmasının bir avantajı da böyle güzel kitapları ücretsiz ödünç alabilmek, kendi okuma listemizi oluşturup hedefler koyabilmek, eğlenirken öğrenmenin tadını alabilmek.

Yazan: Beyza AKSU DÜNYA

KütüphaneŞİKAGO HALK KÜTÜPHANESİ-Uptown Branch

 

Instagram